Dünyanın dört bir tarafına dağılmış talebelerim var. Japonya'dan Amerika'ya kadar dağılan bu öğrencilerim bu sanatı tüm dünyaya yayıyorlar şimdi. 27'si Türkiye'den olmak üzere 60 tane talebeme icazetim var. İlk aklıma gelen Davut Pektaş, Ferhat Kurlu ve Efdalettin Kılıç sayabileceğim talebelerimdir.

• 

Hat çalışmalarına ne zaman ve nasıl başladınız?

Bu sual bana çok sorulan bir sual, cevap vermesi de zor olan bir sual bu. 1964 senesi bilfiil başlama zamanımdır. Birdenbire başlamıyor, çocukluk yaşlarımda alerjik derecede bir sevgim vardı. Denize atılanbir tahta parçası gibi dalgalar sahile vuruyor vuruyor, nereye gideceği belli olmuyor. Önce hattat Halim Efendi'den ders aldım. Hamit Aytaç beni Hattat Abdülhalim Özyazıcı'ya gönderdi. Topkapı dışında Sabancı Ticaret Merkezi'nin yanında Abdülhalim Bey'in evi vardı. Bağları vardı. Orada ders alıyordum. Eskiden Tercüman gazetesinin olduğu yere yakın bir yerdeydi. O zamanlar Üsküdar'da Şeyh Mustafa Efendi Caimii'nde imam olarak vazifeliydim. Üsküdar'dan Topkapı'ya kadar gidiyordum. Vapurla karşıya geçip oradan çoğunlukla yürüyerek Topkapı'ya, Cevizlibağ'a gidiyordum. Abdülhalim Efendi'nin vefatından sonra bir müddet muallakta kaldım. Ondan sonra tekrar Hamit Aytaç Efendi'den ders almak istedim. Ömer Nasuhi Bilmen'in oğlu Avni Bilmen'e müracaat ettim. Bana "Babamın selâmını söyle seni kabul eder." dedi. Onun selâmıyla Hamit Bey'den ders almaya başladım. Hattat Hamit Aytaç "Abdülhalim Beyin yolu benim yoludur." deyip beni öğrenciliğe kabul etti. Aralarında hocalık talebelik ilişkisi olduğu için beni rahatlıkla kabul etti. Onun vefatına kadar hiç ayrılmadık. Ondan sonra da Hat sanatı başımıza kaldı. İyi yaptığımı iddia etmiyorum. Bu işin yeniden canlanması için gayret ediyorum.

Hamit Hoca ile kaç sene birlikte çalıştınız?

18 sene Hamit Efendi'den ders aldım. İcazetimi aldıktan sonra fazla yanına gitmedim. Ondan sonra müşkülüm olmadıkça yanına fazla gitmedim. Bazı hususları sormak, fikrini almak üzere yanına gidiyordum. Sonra hocam hastalandı. Haftada bir iki gün ziyaretine gittim. Kendisinin vasiyeti üzerine Karacaahmet'te Şeyh Hamdullah'ın yanına defnettirdik. Karacaahmet'te Dokuzunca Ada'da medfundur. Hattat Hamit Efendi 19 Mayıs 1982 tarihinde vefat etmiştir. Her zaman kabri başında toplanıp kendisini ziyaret ediyor, rahmetle anıyoruz.

Hamit Hoca'nın dışında Kemal Batanay'dan da ders aldığınız sanırım?

Hamit Bey'den Sülüs ve Nesih yazıları öğrendim. Sülüs yazı camilerdeki yazılardır. Nesih ise Kur'an yazılarıdır. Kemal Batanay bana "Sülüsü iyi yazarsan ötekileri de iyi yazarsın." dedi. Haftada bir gün Kemal Batanay'a gidiyordum. 1966-1974 yılları arasında Kemal Batanay'dan ders aldım. Kemal Batanay'dan Ta'lik ve Rik'a yazısını öğrendim. Kemal Batanay Rik'ayı Karınabadi Hasan Efendi'den öğrenmişti. Son zamanda Muhammed İzzet Efendi'den hat dersleri almıştı. İzzet Efendi'nin yazısına bugün dünyada ulaşılamamıştır. Kemal Batanay onu örnek almıştı. Ta'lik'te ise Hulusi Efendi'den ders almıştı. Biz de ondan bu sanatı meşk ettik. Sekiz sene Kemal Batanay'dan ders aldıktan sonra icazetimi aldım.

Üç değerli hattat dışında ders aldığınız hattatlar var mı?

Hayır bu üç hocamın dışında başka hocam olmadı. Başkasından ders almadım.

Hat sanatımız, niçin İstanbul dışında revaç bulmamıştır?

İstanbul'un dışında o günden bugüne hattat yetişmedi. Bulgaristan'da bazı yerlerde hattat yetişse de İstanbul'un dışında hattat yetişmedi. Bu sanat İstanbul'da neşv-u nema bulmuştur. Sebebi ise İstanbul'un havasının buna müsait olmasıdır. Burada haftada bir mürekkebi ayarlama ihtiyacı hissediyoruz. Bu, İstanbul dışında her gün yenilenmek zorundadır. İstanbul'un havası Hat sanatı için müsait olduğu için bu sanat İstanbul dışında bu kadar gelişmemiştir. Meselâ Hat kalemi (kamış) İstanbul'da dayanırken Erzurum'un havasına dayanamayıp çatlamaktadır. Eskiden İran'da güzel Hat kalemleri oluyordu. Çeşitli sebeplerden dolayı oradan kalem getiremiyorduk. Şimdi ise giden gelen dostlarımızla oradan sipariş edebiliyoruz. Hat sanatını icra etmek için kültürel altyapının da müsait olması gerekiyor. İstanbul bu iş için müsait bir zemin çünkü adım başı bir kültür hazinesiyle karşılaşıyorsunuz. Bu anlamda her tarafı bir müze gibi diyebiliriz. Bu da bizim sanatımızı besleyen bir unsur haliyle...

Niçin Mısır'da Arabistan'da değil de bu sanat İstanbul'da zirveye ulaştı?

Osmanlı bütün hizmetleri ibadet saymıştır. Sanatı icra ederken ibadet şuuruyla icra etmiştir. Onun için de bu sanat bizde tekamül etmiştir. Araplarda bu yoktur. Biz bu işin snata yönünü ibadet aşkıyla önemsemişiz. Kemmiyet keyfiyet meselesi yani onlar işin sanat yönüne bakmıyor. İRCİCA'nın düzenlediği müsabakalarda da gördük ki biz bu işi önemsiyoruz. Türk sanatkarlar hep bir adım önde gitmektedir. Osmanlı'da hattatlar bu işi ibadet neşvesiyle yaptıkları için de bizde bu sanat zirveye ulaştı. O zamanın hattatlarından en az yazanı 10 tane Kur'an-ı Kerim yazmıştı meselâ... Matbaanın olmadığı zamanlarda Kur'an ve diğer dinî eserler hep elde yazıldığı için hattatlık önemli bir uğraştı.

İnsanlar hem ibadet ettiklerini hem de çalışıp maişet temin ettiklerini düşünüyordu. Daha sonra 1928 harf inkılabından sonra bir kalemde 350 tane hattatın dükkan kapattığını bir düşünün Bu durum hat sanatını kısa bir dönem de olsa akamete uğratmıştır. Arada bir fetret dönemi yaşanmış olsa da şimdi Allah'a şükür bu sant ölmedi ve hala canlılığını muhafaza ediyor.

Siz bütün türlerde yazıyor musunuz? Özellikle tercih ettiğiniz belli bir tür var mı?

Normalde hat sanatı altı kalemdir. Sülüs, Nesih, Ta'lik, Rik'a, Divanî ve Celi divanî olmak üzere... Ben bunların ilk dördünü hocalarımdan talim ettim. Son ikisi Divanî ve Celi Divanî dediğimiz türlerse bakarak yapılan türlerdir.

En çok hangi türlerde çalıştınız?

Sülüs en çok talim ettiğim türdür. İnsanlar daha çok dekoratif işlere rağbet ediyor. Ben de onun için Sülüs yazılara rağbet ettim. Rik'a'da o kadar iyi değilim. Biraz da bu işlerde marifet iltifata tabi oluyor galiba.

Sizin özel bir besmeleniz olduğunu duyduk bize, bundan bahseder misiniz?

Benim Divanî olarak yaptığım özel bir besmelem var.

Hep hocalarınızdan bahsettik bize biraz da öğrencilerinizden bahseder misiniz? Kimler var meselâ?

Benim esas eserlerim öğrencilerimdir. Dünyanın dört bir tarafına dağılmış talebelerim var. Japonya'dan Amerika'ya kadar dağılan bu öğrencilerim bu sanatı tüm dünyaya yayıyorlar şimdi. 27si Türkiye'den olmak üzere 60 tane talebeme icazetim var. İlk aklıma gelen Davut Pektaş, Ferhat Kurlu ve Efdalettin Kılıç sayabileceğim talebelerimdir.

Fetret Devri atlatıldı

Hat sanatına büyük bir alaka var.  Keyfiyet olarak nasıl gelecek adına ümitvar mısınız?

Artık bu iş ölmekten kurtuldu. İnsanlar işin ciddiyetini anladılar. Marifet iltifata tabi dedik ya. Bir fetret devri atlatıldı. Zor dönemleri atlattık elhamdülillah. Gençlik cesur ve bu işe sahip çıkıyor. Bu gün de artık bu iş para ediyor. Sanatkâr işten beslendikçe verimli de oluyor bana göre. Bir diğer önemli nokta ise Avrupalı henüz bu işe nüfuz edemedi. Onun nüfuz ettiği her şeyi bozduğunu bildiğim için şükrediyorum ki Hat sanatımıza müdahale edemedi. Onun için de bu sanat bu zamana kadar bikrini muhafaza etti. Hattın orijinal mürekkebi var kalemi var işçiliği var. Avrupalı kendi boyasını buna katmış olsaydı mutlaka bu sanatı iğfal ederdi.

Üniversiteler hat sanatına nasıl bakıyor?

Dört dörtlük olmasa da yeni yeni kıpırdanmalar var. Sahip çıkmaya başladılar ama yeterli değil tabi. Hat sanatı adına güzel işler oluyor inşallah bundan sonra da olacak. Bu işe gönül vermek lazım. Yoksa haftada bir saat ders görmekle olacak iş değil bu.

Hat sanatını yaşatıyor

Diyanet İşleri Başkanı Ali Bardakoğlu, “Hutbelerin Türkiye’de tek bir formatı yok. Biz illeri ve ilçeleri hutbeleri hazırlamada, hutbeleri okumada serbest bıraktık. Seksenbin camide şu hutbe okunacak demiyoruz. İmamlarımız hutbeler yazıyorlar. İmamlarımızın yazdığı hutbeler şehirde, ilçede, köyde okunuyor.  En iyi hutbeler seçiliyor” dedi. 

 *Yazarımız Mehmet Şevket Eygi’nin, ezanın güzel okunması, camilere ve minarelere takılan ses düzeniyle ilgili eleştirileri nasıl buluyorsunuz?

 -Bunun iki önemli sebebi var. Birincisi camilerimizi en güzel şekilde inşa eden vatandaşlar paralar bitince, cemaatten para istemeye yüz bulamadıklarından en ucuz bir ses cihazıyla sistem kuruyorlar. Bu sistemle  imam veya müezzinimizin güzel sesi, ucuz cihazların mekanik sistemiyle kaybolup gidiyor. Mesela Kocatepe, Süleymaniye, Sultanahmet Camilerimizin ses cihazları gibi birçok camimizin cihazları güzel. Ama kenar mahallerde, ücra köylerde cihazlar çok kötü. Bir de bu cihazların ses ayarlarını müezzinlerimizin çok iyi yapması lazım. Yani mikrofonun sesini çok yükseltince ezanı da güzel okuyorlar zannediyorlar. Halbuki mikrofonun sesini haddinden fazla açmak, dinleyenleri rahatsız ediyor. Eskiden mikrofon olmadığından müezzinlerimiz her vakit ezanı farklı bir makamda okuyarak davete icabeti arttırırmış. Saat olmasa bile cemaat müezzinin okuduğu ezanın makamından hangi vaktin ezanı olduğunu anlardı. Yoksa ben bizim ülkemizde ezan sesinden rahatsız olacak bir kişinin bile çıkacağını tasavvur edemiyorum. Yeter ki müezzinlerimiz ezanı güzel bir şekilde makamıyla okusunlar.

 *İlahiyat Fakültelerinin Meslek Yüksek okulları, ihtiyacınız olan yeterli sayıda ve evsafta personel yetiştiriyor mu?

 -Gönlümüz ister ki her camide üniversite bitirmiş, ilahiyat fakültesi mezunu bir imam-hatibimiz olsun. Ama tabi ilahiyat fakültelerinin kontenjanları yıllarca çok düşük olduğu için, YÖKBaşkanı ile bu fakültelerin kontenjanının arttırılması için görüştük. Çok olumlu karşıladı. Bizim kadromuza geçen ilahiyat mezunları, Milli Eğitim Bakanlığı’nın açtığı sınava giriyor. KPSS’de de gerekli puanı alıyorlar, hemen Milli Eğitim Bakanlığı’na gidiyorlar. Milli Eğitim Bakanlığı,  İlahiyat mezunlarını okullarda din kültürü ve yine İmam-Hatip liselerinde meslek dersleri dediğimiz Kur’an, Arapça gibi derslere girmeleri için alıyor. Yani İlahiyat Fakültesi mezunları ya imam, müezzin, vaiz ve müftü olur veya din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmeni olur.

 *İlahiyat mezunları Milli Eğitim Bakanlığı’na niçin gidiyorlar? 

-Öğretmenliğin parası itibarı daha çok görüldüğü, toplum tarafından din görevlilerine yeterince itibar edilmediği, medya ve basın tarafından din görevlileri topluma kötü takdim edildiği için, adamlar bizde kalmak istemiyor. Zorla adamı bağlayacak halimiz yok.

 *Diyanet olarak kendi personelinizi yetiştirmek için ne gibi kurslar açıyorsunuz? 

 -İmamlarımız için 5 yerde (İstanbul, Erzurum, Konya, Kayseri ve Trabzon) yüksek ihtisas kursları düzenliyoruz. Böylece bu kurslarda mesleğe daha yatkın, dini ilimlerde biraz daha ilerlemiş hale getiriyoruz. Bir din görevlisinin vaiz veya müftü olabilmesi için mutlaka bizim bu yüksek ihtisas okullarımızı bitirmesi gerekiyor. Büyükşehirlerimizde görev yapan imam-hatiplerimizi de bu okullardan mezun etmeye çalışıyoruz. Tabi diyanet olarak bizim okul açmamız mümkün değil. Tevhidi tedrisat yasası var. Eğitim ve öğretim işini Milli Eğitim Bakanlığı yapar diyor.

 *“Allah katında gerçek din İslâmdır” manasına gelen ayet-i kerimenin hutbelerde okunmasını “Avrupa Birliği istemiyor” diye yasakladığınız doğru mu?

 - Bizim Diyanet İşleri Başkanlığı olarak asıl ve birinci görevimiz ne ayet ve hadisleri yasaklamak, ne de bir harfinin harekesini değiştirmektir. Zaten bu bizim haddimize de düşmez. Bizim asıl ve birinci görevimiz İslâm Dinini ve onun kaynaklarını Kur’an-ı Kerim ve Peygamber Efendimizin Hadislerini en güzel şekilde anlayan ve topluma sunan bir kurum olmaktır. Belli siyasi tartışmalar gündeme gelince, sırf siyasi muhalefet sebebiyle “bak din elden gidiyor” yaklaşımı ile düşünenler ve birbiriyle hiç alakası olmayan değişik kesimler bu olayı dillerine sakız ettiler. Hutbelerin Türkiye’de tek bir formatı yok. Biz illeri ve ilçeleri hutbeleri hazırlamada, hutbeleri okumada serbest bıraktık. Seksenbin camide şu hutbe okunacak demiyoruz. Bunun önemli faydası var. İmamlarımızın hocalarımızın eli kalem tutsun istedik. Yani kendi hutbelerini yazmaya başladılar. Yani imamlarımız hutbeler yazıyorlar. İmamlarımızın yazdığı hutbeler şehirde, ilçede, köyde okunuyor.  En iyi hutbeler seçiliyor. Böyle olunca, isteyen istediği ayeti, istediği hadisi okur. İstediği konuyu hutbede işler. Yani kesinlikle konu sınırlaması yok. Biz Avrupalılara da, Asyalılara da, kuzeydekilere de güneydekilere de hep aynı hakikati söyleriz. Bizim görevimiz; İslâm dinini anlatmak. Yanlış anlamalar inançlar ve ithamlar varsa onlara karşı dimdik durmaktır. Yani yoksa ki bizim Avrupa Birliği sürecinde Avrupalıların da öyle bir talepleri yok tabi. Yani biz şunu veya bunu memnun etmek için bir ayeti bir hadisi farklı anlamamız, farklı anlatmamız düşünülebilir mi? Yani bu bir Müslüman için tasavvur bile edilemez.

 *Bazı çevrelerin ve yazarların bütçenizin en zengin bütçe olduğu iddialarına karşı ne diyorsunuz?

 Bizim bütçemizin yüzde 97’si dini hizmetler veren personel giderleridir. Personel giderleri dışında biz yatırım kuruluşu değiliz. Diğer alanlarda hep Türkiye Diyanet Vakfı’nın desteğiyle ayakta duruyoruz. Kitap yayınından tutun da görsel yayıncılık dahil. Hatta camilerin elektrik parasını. Türkiye’de camileri vatandaşlarımız yapıyor. Camilerin elektriğini, suyunu, doğalgazını ya da diğer yakacaklarını Kur’an Kurslarımızdaki iaşe ve ibadeyi vatandaşlarımız karşılıyor. Bizim bütçemizde cami yapımı için ayrılan bir kuruş yoktur. Başkanlığımızın yanına vatandaşımızın desteğiyle cami yapacağız.

 *Yurt dışında yaptığınız önemli hizmetlerden birkaç tanesini sayabilir misiniz?

 -Başta Almanya olmak üzere 1000 küsur din görevlisini yurt dışına gönderiyoruz. Gurbet ellerdeki insanımız, Allah’ı tanıyor, Resulünü seviyor. İbadetlerini biliyor, çocukları Kur’an öğreniyor. Böylece din hizmetini alarak dini hayatını belli bir çizgide korumuş oluyor. Amerika’dan Avustralya’ya kadar din hizmeti veriyoruz. Ramazan ayında bu rakam 2 bine yaklaşıyor. DİB, Türkiye Diyanet Vakfı ile birlikte yurt dışında 5 tane İlahiyat fakültesi açtık. Bir o kadar da İlahiyat lisemiz var. Bunlar o topraklardaki, o coğrafyadaki çocuklarımıza dinin sağlıklı ve doğru, Türkiye’nin çizgisini yansıtan din eğitimini veriyoruz. Tahsilini burada tamamlayan bu evlatlarımız kendi ülkelerine birer Türkiye sevdalısı olarak dönüyorlar. Bunlar gittikleri ülkeleri ile Türkiye arasında çok güçlü bir bağın kurulmasına vesile oluyorlar. Bilhassa Avrupa’da ora vatandaşı olan soydaşlarımızın çocuklarını Ankara ve İstanbul’daki ilahiyat fakültelerimizde okutuyoruz. Yani artık yavaş yavaş bu evlatlarımız gittikleri ülkelerde rahmete (Sağlıklı din hizmetine) vesile olacaklar. Balkanlar, Kafkaslar ve Kıbrıs’taki din görevlilerini gruplar halinde Türkiye’ye getiriyor, hizmet içi eğitim seminerleri ve kursları düzenliyoruz.

* Okuyucularımıza mesajınız var mı?

İrfan Gürkan Çelebi daha çok ‘hüzün takvimi’ yazıları yazıyor. Tiyatroyla ilgilendiği dönemlere çok sayıda oyun sığdırdığı gibi akademik çalışmalardan da uzak durmadı. Çocuklara yönelik öyküler yazdı. Günlük gazete yazıları ile ‘sevgisiz’leştirilen topluma ‘nerde yanlış yaptık’ dedirten sevgi kalemi İrfan Gürkan Çelebi farklı bir çalışmayla okurların karşısına çıktı.

Elest Yayınları (0212 532 05 57) arasından neşredilen Vahiyden Kalbe kitabında kişisel gelişimcilerin aksine mutluluğa, huzura kavuşmanın yolunun Kur’an’ı Kerim’de olduğunu anlatıyor. “Gözden ırak gönülden ırak bir kitap haline getirildi Kur’an’ı Kerim ve bize emredilen ayetler... Öyle olunca hayatımıza ilişkin bütün çözümleri başka yerlerde arıyoruz” diyor İrfan Gürkan Çelebi. Yazar, “Oysa Kur’an-ı Kerim’de bizim günlük yaşamımızdan, dünyanın keşfine kadar her şeyin izine rastlamak mümkün.”  diyor.

Vahiyden Kalbe’nin yazarı İrfan Gürkan Çelebi’ye göre “Medeniyet ve uygarlık iddialarının mutsuzluk doğurduğunu görmemek mümkün değil. Modern toplumun bir inanma problemi var. Bu inanma sorunu, Kant’a, Shakespeare’ye inanılarak kesinlikle tatmin edilemiyor. O yüzden sonsuz ve erişilmez bir güce inanmak insanların mutlu olabilmelerinin yegâne yolu.”

*  Bazı ayetler “siz anlayasınız” bazı ayetler ise “düşünüp tefekkür edesiniz” diye bitiyor. Allah(cc)’ın kulları tarafından “açığa çıkartılmak ve anlaşılmak” üzere gönderdiği Kur’an-ı Kerim’in siz yeteri kadar bilinmediğini düşünüyorsunuz? Sizi böyle düşünmeye iten sebepler nelerdir?

Kutsal kitabımız etrafında bir korku atmosferi oluşturulmaya çalışılıyor. Kur’an’a kimsenin yaklaşmaması için olmadık planlar kurulduğunun farkına bile yeni yeni varıyoruz. Bunu sadece laiklerin yaptığını söylemek büyük bir hata olur. Kur’an’la kul arasındaki ilişkiyi gelenekler, hiyerarşi ve saygıdan kaynaklanan korku da bozuyor. Oysa Yaradan’ımız, kitabını muhatapları okusun diye indirdi. Oysa Kur’an-ı Kerim’de bizim günlük yaşamımızdan, dünyanın keşfine her şeyin izine rastlamak mümkün. Ana kaynaktan uzaklaştıkça insanın kendisine yabancılaşmasının da önüne geçmek mümkün olmuyor. İnsanlık vahşileşiyor ama birileri İslam’ın kan dökmeye meyilli emirler içerdiğini söylüyorlar. Kur’an’a bakmak da aklımıza gelmeyince, savunmasız kalmaktan başka yolumuz kalmıyor. Yapılması gereken çeşitli şekillerde karşımıza çıkarılan Kur’an’ı okumamamıza yönelik oyunlara aldırmadan, onu okumayı sürdürmektir. Okudukça, nasıl anlayabildiğimizi ve hangi güzelliklerin bize açıldığını görecek ve hayrette kalacaksınız.  
Ana kaynaktan uzaklaştıkça insan yabancılaşıyor

*  Gündelik hayata ilişkin konularda ve kadın erkek ilişkilerine dair yazılar yazıyorsunuz. Bu kitabı yazmak nereden aklınıza geldi?

Doğru ben Takvim Gazetesi’nde bu ülkenin insanları için yazılar yazıyorum. Hafta sonları, insanların duygularını anlatan yazılar, diğer günlerde ise günlük meseleleri değerlendiren yazılar kaleme alıyorum. Bütün bunları yapmak insanı düşünmekten uzaklaştırmıyor, aksine zamanının büyük bir kısmını hayatın tümü diye size gösterilen fotoğrafı büyütmek için kullanmaya başlıyorsunuz. Vahiyden Kalbe isimli kitabım, aslında bu fotoğrafı büyütme çabasının beni getirdiği duraklardan sadece birisi. O durakta inip, insanlarla kucaklaşmak istedim. Yalnız olmadığımı ve boşu boşuna çıkışsız bir yolu yürümediğimi anlayabilmek için yazılmış bir kitap o.
Sürekli bakmaya çalıştığım fotoğrafta insanların inanılmaz mutsuz olduklarını gördüm. Zengin de olsalar, iktidarda da bulunsalar mutsuzlar. Kendilerini saran bir çaresizlik hissi insanları bir dakika rahat ve huzurlu bırakmıyor. O zaman bu fotoğrafın bize gösterilmeyen bir yanı var mı diye düşünmeye başladım. Aslında arayışım şimdi size anlattığım kadar kısa sürmedi, uzunca bir zaman bana gösterilen fotoğrafın içinde olmayan kareyi aramak gibi anlamsız çabayı sürdürdüm durdum. Sonra kafamı kaldırıp duvara asılmış, çok yüksekteki Kur’an’ı fark ettim. Mealinden bir iki okuma yaptığımda, nicedir zamansızlıktan ve yorgunluktan elime almayı bile ihmal ettiğim Kur’an’da mutluluğun şifrelerinin teker teker sıralanmış olduğunu gördüm. Artık her şeyin, elime tutuşturularak bana yutturmaya çalıştıkları fotoğraftan ibaret olmadığını anladım. Okudum, Rabbimizin okumamızı buyurduğu kitabını, okudukça, okumadan geçirdiğim yıllarımın nasıl ziyan olduğuna şahit oldum. Vahiyden Kalbe isimli kitapta elbette, Kur’an’da bulunanların bir damlası bile yoktur. Ancak derin bir yasa bürünmüş insanlığın mutlu olmasını sağlayacak, 40 temel kuralın kitabımda bulunduğunu söyleyebilirim. Öneriler o kadar evrensel ki; ırk, dil hatta din ayrımı yapmadan bütün insanlığa oturacak bir şablon gibi.
Kur’an’dan gerçek bir şey yok!

*  Siz kısaca “insanların mutlu olmasına yönelik yapılan kişisel gelişim seminerleri palavra. İnsanların mutlu olmasına ilişkin en güzel rehber 1400 yıl önce geldi.”  ve “insanı yaratan onu mutlu olmasına yönelik formülleri de kendisi zaten ayetleriyle gönderdi” diyorsunuz? İnsanların insanlara sunduğu formüllere değil, yaratanın formüllerine bakalım, öyle mi?

Doğrusunu isterseniz Kur’an’dan daha gerçek bir şeyin olmadığını düşünüyorum. Dünyada insanların bin bir emekle ürettikleri diğer her şeye palavra demekle aynı şey değil bu. Ancak yaşadıklarımızdan anladığımız da bir şey var, insanı en iyi tanıyan onu yaratandır. Şüphesiz onun söylediklerini yanlış çıkarmaya çalışanların yüz yıllardır nasıl bir çaresizliğin içerisine düştüğünü, bilim, edebiyat ve felsefe tarihi sürekli yazıyor.
İnsanı tanımadan insana reçeteler sunmak, kansere sinüzit tedavisi yapmaktan farklı bir durum doğurmaz. Sonuç hüsran olur! Ben Vahiyde Kalbe kitabımda en temel kaynağa dayayarak aklımı, ondan bugünün insanının yaşadığı çıkmazlara çözümler üretmek yolunu seçtim. Bence en doğrusu bu. Elbette insanlık tarihinin birikmiş deneyimlerini de yadsıyacak değilim. Ama geldiğimiz noktaya baktığımızda, medeniyet ve uygarlık iddialarının mutsuzluk doğurduğunu görmemek mümkün değil. Demek ki, insanlık bir yeri es geçiyor ve o yer onu mutsuz kılacak kadar hayati. Modern toplumun bir inanma problemi var. Bu inanma sorunu, Kant’a, Shakespeare’ye inanılarak kesinlikle tatmin edilemiyor. O yüzden sonsuz ve erişilmez bir güce inanmak insanların mutlu olabilmelerinin yegâne yolu. Sadece kendilerinin değil, o gücün hesap soracağını bilerek davranmak, bütün dünyayı mutlu kılmak için yeterli. Siz hiçbir şeyden korkmayan bir insandan daha korkunç bir şey düşünebiliyor musunuz? Toplumun mutlu olabilmesi için bireylerin bazı şeylerden çekinmeleri gerekiyor. Kısa vadede hukuk bu işlevi görmekle birlikte, vicdanları korkutacak ve pervasızlığı önleyecek daha büyük bir korkuya da ihtiyaç duyulduğu muhakkak. O haddini bilme durumu gerçekleşmeden, ferdin ve toplumun mutluluğu ve huzuru keşfetmesine imkân yok. İşte bu muammanın içinden nasıl çıkılacağı Kur’an’da yazıyor.
Hayatı kaçırıyoruz, daha ne olsun

*  Kitabınızın önsözünde  “Hayatı çok yüzeysel yaşıyoruz. Oysa kaçırdığımız pek çok şey var.” Diyorsunuz. Nedir kaçırdıklarımız?

Hayatı kaçırıyoruz daha ne olsun! Kim sürekli bir endişe ve tatminsizlik içerisinde boğulduğunu inkâr edebilir. Sıradan olması gerekirken, huzur gıpta ile bakılacak bir duygu haline geldi. Zorlayın aklınızı, kendi hayatınızda da bulacaksınız; olmasını çok istediğiniz, gerçekleşinceye kadar size hayati gelen her şey, gerçekleşir gerçekleşmez önemsizleşiyor öyle değil mi? Bu insanın iç âlemiyle aklı arasındaki derin uçurumu gösteriyor. Bütün bunların sebebi insanın kendisini hiç tanımaması bence. Yoksa insanın mutlu olamamasının imkânı yok. Ben onlara Kur’an’da söylenilenleri hatırlatarak kendilerini tanımaları için bir fırsat oluşturmalarını öneriyorum.

Mutluluk doğru yöntemlere bağlı

* “Depresyonda olanlar, mutsuz olanlar, ilişkilerini yürütemeyenler için çözümün aslında çok da uzaklarında olmadığını söylüyorsunuz.

Kesinlikle çözüm içimizde, onu bulup ortaya çıkarabilmek için de, doğru yöntemler kullanmalıyız. Kur’an’da hayatımızı nizama sokacak her şey bir paket halinde sunulmuş. Vahiyden Kalbe kitabında benim yaptığım bu paketin ucunu açmaya ve günümüz insanının daha net anlayabileceği şekilde onu göz gönüne çıkarmaya çalışmaktan ibaret. Elbette bunu yaparken edebi bir dil kullanmayı önemsediğimi de hatırlatmakta yarar var.

Kitap bir tefekkür işi

*  Bu bir tefsir çalışması mı? Okurlar bu kitabı ne olarak okuyacaklar?

Bu önemli bir soru, Vahiyden Kalbe, kesinlikle bir tefsir çalışması değildir. Kitabım, Kur’an’da söylenenlerden yola çıkarak yapılan bir tefekkürden ibarettir. Deneme denilen edebi tür kullanılarak, Rabbimizin öğütlerinden yola çıkılan bir düşünme serüveninin, benim küçük aklıma getirdiklerinin kalemle buluşmasından ibarettir. Kitabımın diline ve anlatmak istediklerinin doğruluğuna sonuna kadar güveniyorum. Okununca mutlu edecek bir şey var elimde ve gelin paylaşalım diyorum hepsi bundan ibaret.

Bünyamin Yılmaz/MİLLİGAZETE

Dünyanın en liberal ülkesi ABD, orda bile bir tane şeker fabrikası özel değil. Fransa özelleştirme yapmış, yaşatamamış gerisin geri çiftçilere devrediyor. Almanya da devrediyor. Polonya’da işçi-çiftçi ortaklığı var. Görüleceği üzere dünya şeker sektöründeki özelleştirmelerden vazgeçerken Türkiye şeker fabrikalarının özelleştirilmesi konusunda ısrarcı davranıyor.

Ülkemizin tarım ve hayvancılığı açısından üretiminden asla vazgeçemeyeceğimiz bir ürün olan pancarımız üzerinde tehlikeli bir oyun oynanıyor. Türkiye gündemi, AKP hakkındaki kapatma davası ve Ergenekon davasına kilitlendiği bir dönemde, ‘bazı eller’ de şeker sektörüne tamamen hâkim olmak için ellerinden ne geliyorsa yapıyorlar. Özelleştirme furyasına tarımsal üretimin en hassas fabrikalarını da katarak, Türkiye’yi pancar üretiminden soyutlayarak, tamamen kendilerinin pazarı haline getirecekler.

Pancar ve şekerin ülke ekonomisine katkıları saymakla bitmez. Tarıma dayalı kalkınmanın en önemli ve en başarılı örneğini sergileyen şeker sektörü, sadece ülkenin şeker ihtiyacını karşılamakla kalmıyor, tarımı ve hayvancılığı geliştirirken yan sektörleri de ayakta tutuyor. Sağladığı istihdamla işsizliğin panzehiri olarak görülüyor. Ülke ekonomisine yılda 3 milyar doların üzerinde katma değer sağlıyor. Doğrudan ve dolaylı olarak 10 milyona yakın insanımız geçimini pancar tarımı ve pancar şekeriyle sağlıyor. Ülkenin hem ekonomi hem de sosyal yapısına böylesine önemli stratejik katkılar sağlayan bu sektör, gözden çıkarılarak özelleştirmeye kurban verilmeye çalışılıyor.

Şeker fabrikalarını özelleştirme girişimleri uzun zamandır gündemde olan bir konu. Hükümet önce, şeker fabrikaları içinde atar damar görevi gören Bor, Ilgın ve Ereğli şeker fabrikalarını özelleştirmek istemişti. Ancak Şeker-İş Sendikası’nın etkin mücadelesi ve kamuoyundan gelen tepkiler üzerine bu satış işleminden vazgeçmek zorunda kalmıştı. Bu üç fabrika Türkşeker’e devredilerek ‘satıştan’ kurtarılmıştı. Fakat ne olduysa bu üç fabrikanın özelleştirmesinden vazgeçen hükümet, daha sonra Türkşeker’in bünyesindeki bütün fabrikaları özelleştirme programına aldı. Bu tavır değişikliği, Türkiye’yi nişasta bazlı şeker ve kimyasal tatlandırıcı pazarı haline getirmek isteyenlerin şeker fabrikalarının özelleştirilmesi yönündeki baskılarının artarak devam ettiğini gösteriyor. Yani ne pahasına olursa olsun ‘pancarımızı’ elimizden almak istiyorlar.

Pancar ve şeker sektörü üzerinde nasıl bir oyun tezgâhlanıyor? Neyi amaçlıyorlar? Şeker fabrikaları özelleştirilirse pancar üretimimiz bundan nasıl etkilenecek? Her şeyden önemlisi bu fabrikalar üretimlerine devam edebilecek mi? Hükümetteki karar değişikliğinin nedeni ne? Bütün bu soruların cevabını Şeker-İş Sendikası Genel Başkanı İsa Gök ile yaptığımız söyleşide aradık.

* Fabrikaların özelleştirilmesi durumunda bacaları tütecek mi?

Böyle bir şeyi beklemek çok hayalcilik olur. Fabrikalar içinde paçal maliyeti minimize eden fabrikalar çalışır, diğerlerini ise alacak olanlar kotası için alacak. Artık bunu Özelleştirme İdaresinin yetkilileri bile açık açık söylemeye başladı. Şeker fabrikaları özelleştirme kapsamına alındığı günden bugüne kadar biz, sadece 3–4 fabrikanın çalışacağını, diğerlerinin ise kapanacağını söylemiştik. Bugüne kadar bu söylediklerimizi yalanlayan Özelleştirme İdaresi yetkilileri bile bugün bizim söylediğimiz noktaya geldi. Yaptıkları portföy dağılımına göre bir çok fabrikayı alacak olan kişilerin kotaları için alacaklarını söylüyorlar. 5 fabrika satılıyorsa bunlardan bir tanesi çalışacak diğer 4’ünü ise kotası için alacaklar. Özelleştirme İdaresi de bunu bugün açık açık söylemeye başladı.

* Bu fabrikalar neden çalıştırılamaz?

Çünkü bu fabrikaların bir kısmı ülkemizdeki en düşük verimlilikteki pancar ekim alanlarına sahiptir. Kapasiteleri küçük, şeker üretim birim maliyetleri yüksektir ve işletme amacıyla satın alınmaları mümkün değildir. Bunların özel sektör tarafından işletmek amacıyla satın alınacaklarını düşünmek hayalî bir yaklaşım olacağı gibi, özel sektör zihniyetiyle işletilmeleri de mümkün değildir.

* Yani bu fabrikalara sadece kotalarından dolayı mı talip olacaklar?

Evet, aynen öyle olacak. Talip olanların işletme dışı amaçları var. Zaten bu fabrikaların satış portföyüne konulmasının ardındaki temel amaç da fabrikaların değil, kotalarının satılmasıdır. Nitekim resmi makamlardan da bu fabrikaların kotalarının bir veya birkaç fabrikada birleştirilip diğerlerinin kapatılabileceği yönünde açıklamalar yapılmıştır. Bu açıklamalarla, daha önce sendikamızın uyarılarına karşı hiçbir fabrikanın kapanmayacağını, hepsinin satılabileceğini söyleyenler, bugün fabrikaların adeta kapatılmak üzere satış portföyüne alındıklarını alenen kabul ve beyan etmişlerdir.

* Dikkatimizi çeken bir konuda şeker fabrikalarının özelleştirme stratejileri, Türkşeker’in rakibi konumunda bulunan ED & F Man şirketinin de içinde bulunduğu bir konsorsiyuma yaptırılıyor. Bildiğimiz kadarıyla ED & F Man şirketi, dünya şeker sektörünün lideri konumunda. Bu açıdan baktığımız kuzuyu kurda teslim etmiş olmuyor muyuz?

Bizimde cevabını bir türlü bulamadığımız bir konuya temas ettiniz. Fabrikaların satışına yönelik stratejiyi, bu fabrikaların rakibi konumunda bulunan ve şeker ticaretinde dünya lideri olan bir şirket tarafından yapılıyor. Böyle bir şey olabilir mi? Ülkemizin şeker üretimindeki her azalış, ED & F Man için kar anlamına gelecek. Size soruyorum; dünyada kendine sürekli pazar arayan bir şirket, Türkiye’yi de pazarının içine katmak mı ister yoksa bu ülkede şeker üretilsin, benim satışım önemli değil mi der. Böyle bir aymazlık olabilir mi? Her yönüyle ülke ekonomisi için hayati önem taşıyan şeker fabrikalarımızın geleceği kimlere teslim ediliyor? Türkiye’nin bu durumlara düşürülmesi içimizi sızlatıyor.

* Malumunuz sektörün en önemli sorunlarından birisi de kaçak şeker. Özelleştirmeleri bu açıdan nasıl değerlendirmemiz gerekiyor?

Şeker fabrikalarının özelleştirilmesinin karşısında dururken ciddi endişelerimizden birisini de bu sorun oluşturuyor. Hâlihazırda yurda çok miktarda bavul ticareti ve sınır ticareti yoluyla kaçak ve kontrolsüz şeker ve yapay tatlandırıcı girişi olduğu, PKK ve işbirlikçilerinin yurt içi şeker piyasalarındaki dengeleri bozmak, örgüte gelir sağlamak gibi amaçlarla şeker kaçakçılığı yaptıkları bilinmektedir.

* Özelleştirme sonrasında yerli şekere hasret kalacağız

Son aylarda şeker kaçakçılarının, faaliyetlerini gizlemek, piyasaya daha rahat ürün sürebilmek ve karını artırabilmek için, şekeri kesme şeker olarak işlemeye yöneldiği haberleri basında yer almaktadır. Buna göre kesme-küp şeker tesisi olarak üretim izni alan firmalar, yurt içindeki fabrikalardan düşük miktarlarda şeker alarak kaçakçılık faaliyetlerini kamufle ederken, İran, Irak ve Suriye'den getirdikleri yüksek miktardaki kaçak şekeri bu tesislerde işleyerek, yurt içi piyasaya sürmekte, böylelikle bir yandan vergi kaybına yol açıp haksız rekabete neden olurken diğer yandan içeriği bilinmeyen kaçak şekeri piyasaya sürerek halkın sağlığıyla oynamaktadırlar.

Devletsiz plan olmaz

w* Güvenlik sorununa dikkat çekiyorsunuz. Buradaki endişeniz nedir?

Kars, Ağrı ve Erciş fabrikalarımıza Ermeni asıllı Fransız şirketlerinin talip olduğu, bazı Ermeni ve Yahudi kökenli kişi ve kurumların bu fabrikalarımızın da bulunduğu Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizden arazi topladıkları yönünde zaman zaman basınımızda da haberler çıkıyor. Bu durum, söz konusu fabrikaların satışıyla birlikte ülkemizin en az terör kadar önemli ve hatta terörden daha tehlikeli güvenlik sorunlarıyla karşılaşabileceğini göstermektedir. Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri, güvenlik açısından son derece önemli bölgelerdir ve işletilmesi bakımından halkla iç içe olan şeker fabrikaları üzerinden buralarda güç kazanmak ve söz sahibi olmak, kalelerin çok kolay bir şekilde içten fethedilmesi anlamına gelecektir. Ayrıca, önemli bir ayrıntı bizim hep dikkatimizi çekmiştir. Şeker fabrikalarının olduğu illerde terörü göremezsiniz. Örnek mi; Muş, Van’ın Ercis’inde, Ağrı’da ve Kars’ın içinde terör göremezsiniz. Buna bir rastlantı diyebilir miyiz?

* Dünyadan örnekler verebilir misiniz?

Devletsiz pancar politikalarının ve şeker sektöründeki özelleştirmelerin başarılı olamayacağının en belirgin örneğini Fransa oluşturmaktadır. Son yıllarda Fransa’da özel fabrikaların çoğunun kooperatiflere devredildiği ve kooperatiflerin sektördeki payının yüzde 65’e ulaştığı görülmektedir. Yine AB genelinde kooperatiflerin payı yüzde 44 iken, son yıllarda özel sektörden kooperatiflere doğru bir kayma yaşandığı ve bu oranın yüzde 60’a yükseldiği saptanmıştır. Dünyanın en liberal ekonomisi olarak bilinen Amerika’da ise şeker fabrikalarının tamamı kooperatiflerin elinde bulunmaktadır. Bu durum, şeker sanayisinde salt kar güdüsüyle faaliyette bulunmanın imkânsızlığını ortaya koymakta, çiftçiyi ve işçiyi dışlayan yapılanmaların başarı şansının olmadığını göstermektedir. Görüleceği üzere dünyada şeker sektöründeki özelleştirmelerin genellikle başarısızlıkla sonuçlandığı, pek çok ülkede yaşanan tecrübelerle ortaya konmuş olmasına rağmen Türkiye şeker fabrikalarının özelleştirilmesi konusunda ısrarcı davranıyor.

* Yenilenebilir enerji kaynakları çerçevesinde düşündüğümüzde şeker pancarı dünyada stratejik bir ürün haline geldi. Bu açıdan baktığımızda Türkiye büyük bir fırsatı elinden kaçırmış olmayacak mı?

Evet. Bütün dünya enerji tarımına yönelirken, Türkiye şeker fabrikalarını satmakla uğraşıyor. Bildiğiniz üzere, yenilenebilir enerji kaynaklarının içinde en yüksek üretim potansiyeline sahip olan biyoetanol, üretici ülkeler için stratejik önem arz ediyor. Biyoetanol kullanımının artması, petrol ve petrol türevi ürünlerin ithalatını azaltır. Biyoetanol üretiminde de şeker pancarı başta geliyor. Petrolde de tamamen dışa bağımlı bir ülke olduğumuz düşünülürse şeker pancarının sadece şeker üretiminde değil enerji politikalarımız için de ne kadar hayati bir önem taşıdığını görmüş oluruz.

* Türkiye ne yapmalı? Öneriniz nedir?

Türkiye, bir an önce gerekli tedbirleri alarak pancardan yana tercihini ortaya koymalı. Şeker sektöründe özelleştirme politikalarından vazgeçilerek, özelleştirme yerine ‘özerkleştirme’ yapılmalı, bu yapılmazsa mülkiyet devri yerine işletme hakkının devri yöntemi benimsenmelidir. Sektöre yönelik planlamaların devlet politikası olarak benimsenerek sektöre devlet desteğinin sağlanması gerekiyor.

* Pancar, işsizliğin panzehiri…

Diğer yandan ülkemizin giderek yükselen işsizlik sorununa karşı da en kolay ve akılcı çaresi olarak var gücüyle şeker üretmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Aksi takdirde AB’ye tam üyelik durumunda ülkelerarası kota transferi nedeniyle ülke kotamız başka ülkelere aktarılacak ve ülkemiz mevcut şeker kotasını da kaybederek sektörden çekilmek zorunda kalabilecektir. Bu durumda Türkiye ABD ve AB ülkeleri gibi büyük şeker üreticisi ülkelerin ve dev uluslararası şirketlerin pazarı olacaktır.Röportaj: Sadettin İnan/MİLLİGAZETE

Hoca Ahmed Yesevi Hazretleri’nden selam getirdiğini belirten Kazakistan İslam Birliği Başkanı (Diyanet İşleri Başkanı) Abdüssettar Derbissali: “Kazakistan’da İslami diriliş sürüyor” dedi. Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığımızın Hac sempozyumu için İstanbul’a gelen Abdüssettar Derbissali, 17 milyonluk Kazakistan nüfusunun yüzde 70’ini Müslümanların teşkil ettiğini bildirdi. Kazakistan’da cami sayısının 17 yılda 68’den 2 bin 335’e çıktığını, her yıl Hacca gidenlerin sayısının arttığını, İmam-Hatip yetiştiren bir üniversitenin yanında 2 medrese bulunduğunu, yeni 2 medrese daha açmayı düşündüklerini, kısaca Türkistan şehrinde Hoca Ahmed Yesevi’ye layık evlat olmaya çalıştıklarını kaydetti. İslam Birliği Başkanı Abdüssettar Derbissali ile söyleşimiz şöyle sürdü:

* Kazakistan hakkında kısaca bilgi verir misiniz?

Kazakistan Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra bağımsızlığını ilan eden, 2 milyon 717 bin 300 km karelik yüzölçüme sahip, başşehri Astana’dır. Eski başşehrimiz Almatı, Karaganda, Çimkent, Semipalatinsk, Pavlador, Üst Kamenogorsk, Cambul, Akdyubinks, Kızılyar, Kustanay, Kızılorda, Taraz ve Kentav önemli şehirlerimiz olup, Para Birimimiz: Tenge’dir. 1 ABD doları: yaklaşık 120 tenge’dir. Resmi Dilimiz: Kazakça olup, Türkçe ve Rusça da konuşulmaktadır.Nüfusumuz:17 milyona yakındır. Ülkemiz genelinde sert karasal iklim hakimdir. Yazlar kurak, kışlar soğuk geçer.

Tarım ve hayvancılık oldukça gelişmiştir.

* Nükleer santral ve silahlara da sahip olduğunuzu biliyoruz. Doğru değil mi?

Evet, doğrudur.

* Kaç senedir “İslam Birliği Başkanı”sınız?

Sekiz senedir bu görevi yapıyorum 

Türkiye’den din görevlisi geliyor

* Kazakistan nüfusunun ne kadarını Müslümanlar oluşturuyor?

17 milyonun üzerindeki nüfusumuzun yüzde 70’ini Müslümanlar oluşturuyor. Kazakistan’da Sovyetler birliği dağılmadan, yani bağımsızlıktan önce 68 tane cami vardı. Bağımsızlığımızı kazandıktan sonra Başkentimiz Almatı oldu (Şu anda Astana) ve cami sayısı 2 bin 335’e çıktı. Bu meyanda Türkiye ve Diyanet İşleri Başkanlığı bize çok yardım ediyor.

* Mesela ne gibi yardım yapıyor?

 Bizim Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı’yla aramızda imzalanmış bir protokol var. Mesela bu sene birkaç gün sonra Türkiye’den 15 din görevlisi Kazakistan’a gelecek. Türkiye’den Kazakistan’a gelecek din görevlilerinin sayısı bu sene Ramazan’da 50’yi bulacak. Bu din görevlileri bizim camilerimizde devletin resmi görevlisi olarak hizmet verecekler. Yine Türkiye’den gelip Kazakistan’da medrese ve Kur’an Kursu açanlar var. Bu özel kursların tam olarak sayısını veremiyorum.

* Kazakistan’da çok sayıda cami yapıldığını söylediniz. Türkiye’den gelip orada cami yapanlar var mı?

Tabiî ki var. Bunlar özel şahıslar adına cami yaptırdıkları gibi vakıf ve dernekler cami yaptırıyor. Birkaç gün sonra Kazakistan’ın Türkistan şehrinde yeni bir cami inşaatının ince işleri (iç tezyinatı) başlayacak. Onu da Türkler inşa ediyor. O caminin inşaatının temeli 2000 yılında Türkiye Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ile Kazakistan Devlet Başkanı Nur Sultan Nazarbayov tarafından atılmıştı.

* Hacca kaç kişi gidiyor?

Her sene ülkemizden Hacca giden Müslüman sayısı değişmektedir. Hacılarımızın sayısı her yıl artıyor. Mesela geçen sene 4 bin 300’dü. Bu sene Hacca gideceklerin sayısı 5 bin 500’ü aşmış durumda.

Kur’an okumayı teşvik ediyoruz

* Ülkenizde Kur’an Kursları var mı? Varsa bu kurslarda kaç kişi öğrenim görüyor?

Kur’an Kurslarımız var tabi. Ayrıca Kur’an okumayı teşvik için yarışmalar düzenliyoruz. Dereceye girenlere çok büyük ödüller veriyoruz. Mesela 15 gün önce Almatı’da bir yarışma düzenlendi. Bu yarışmaya 70 hafız katıldı. Bunların çoğu il şampiyonuydu.

* Ülkenizdeki toplam Kur’an Kursu ile bu kurslarda okuyan öğrenci sayısını sormuştum?

Haaa, bizim camilerin hepsinde Kur’an Kursu verilmektedir.

* Üniversite yok mu?

Çok Üniversitemiz var. Bunlardan birisi Türkiye Cumhuriyeti’nin Türkistan şehrimizde kurduğu Ahmet Yesevi Üniversitesi. Bu şehrimiz; Ahmet Yesevi Üniversitesi kurulmadan önce 30 bin nüfuslu küçük kasaba görünümündeydi. Bugün 100 bine yaklaşan nüfusuyla hızla gelişen ve büyüyen bir şehir.Bu üniversitemizde en son teknolojik cihazlarla donatılmış Tıp Fakültesi hastanesi, su arıtma tesisleri, açık ve kapalı spor alanları var.

* Yurtlar ve lojmanlar da var mı?

Türkiye’den gelecek akademik personelin yararlandığı lojmanlar, Türkiye ve Türk Dünyasından gelen akademik ve idari personelin kaldığı misafirhane, günde 2000 kişiye hizmet verebilecek kapasitedeki yemekhane vb. binalar, Türkiye Cumhuriyeti tarafından inşa edildi. Türkiyeli öğrencilerin büyük çoğunluğu yurtlarda kalıyorlar. Türkistan Yerleşkemizde her biri 850’şer kişi kapasiteli 4-6 kişilik odalarda hizmet veren 2 adet kız ve erkek öğrenci yurdumuz var. Yurtlarda kalmayan öğrencilerimiz ise ev kiralıyorlar. Türkistan’da normal bir evin kirası yaklaşık 100 $’dır. Bir öğrencinin şahsi harcamaları ise 250-300 ABD Doları civarında.

* Diğer üniversitelerin ismi nedir?

Nur-Mübarek İslam Üniversitesi. Bu üniversite ülkemizdeki camilere İmam-Hatip yetiştiriyor. Bu üniversite bizim Devlet Başkanımız Nur Sultan Nazarbeyev’in Nur’u ile Mısır Devlet Başkanı Hüsnü Mübarek’in soy adı olan Mübarek’in bir araya gelmesinden oluştu. Bu üniversitenin kurulmasına Mısır önemli ölçüde yardımda bulundu. Yine devletemizin kurduğu Farabi Üniversitesi yanı sıra başkent Astana ve Çimkent şehirlerimizde iki tane de medresemiz var. İki medrese daha açmayı düşünüyoruz. Bu medreseler Akdyubinks ve Almatı bölgesinde yapılacak. Kısaca Hoca Ahmet Yesevi’ye layık evlat olmaya çalışıyoruz.

* Kaç yaşındasınız?

Söyleyemem.

* Niçin, devlet sırrı mıdır?Hayır şunun için: Hoca Ahmet Yesevi Hazretleri Peygamber Efendimizin yaşına geldiğinde bir mahzen kazdırıp sonraki ömrünü orada geçirmiştir. Aynı tarikatın mensupları hatta diğer İslam büyükleri 63 yaşından sonra yaşlarını söylemezlerdi. Ben de o prensibe uyuyorum.

MİLLİGAZETE

Gümülcine Müftüsü İbrahim Şerif, Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan tarihi Lozan Andlaşması’nı Yunanistan’ın çiğnediğini söyledi. 65 bin Gümülcineli Müslüman Türk’ün seçtiği  Gümülcine Müftüsü İbrahim Şerif, Batı Trakya’da 24 caminin ibadete kapalı olduğunu, hacca gitmek isteyenlerin çok zahmet çektiğini, kendisini tanımayan Yunan hükümetinin Lozan’a uymayarak müftü tayin ettiğini, Türkiye’de Türkçe eğitim gördükten sonra Yunanistan’a dönen Müslüman Türk gençleri Yunanistan’ın denklik sınavına tabi tuttuğunu kaydetti.

Batı Trakya (Yunanistan) Gümülcine Müftüsü İbrahim Şerif: “Yunanistan’dan iyi niyet istiyoruz” dedi. Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı’nın düzenlediği Hac sempozyumu için İstanbul’a gelen Gümülcine Müftüsü İbrahim Şerif, Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan tarihi Lozan andlaşması’nı Yunanistan’ın çiğnediğini söyledi. 65 bin Gümülcineli Müslüman Türk’ün seçtiği  Gümülcine Müftüsü İbrahim Şerif, Batı Trakya’da 24 caminin ibadete kapalı olduğunu, hacca gitmek isteyenlerin çok zahmet çektiğini, kendisini tanımayan Yunan hükümetinin Lozan’a uymayarak müftü tayin ettiğini, Türkiye’de Türkçe eğitim gördükten sonra Yunanistan’a dönen Müslüman Türk gençleri Yunanistan’ın denklik sınavına tabi tuttuğunu kaydetti. “İyi niyetle çözülemeyecek hiçbir sorun yoktur” diyen ve aynı okuldan mezun olduğumuz (İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü Şu andaki Marmara İlahiyat Fakültesi)  Gümülcine Müftüsü İbrahim Şerif ile aramızdaki söyleşi şöyle sürdü:

* Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı’nın düzenlediği Hac Sempozyumu nasıl geçti?

-Vallahi bizim açımızdan çok faydalı bir toplantı oldu. Türkiye’nin engin tecrübelerinden faydalandık. Bu tecrübeleri memleketimizde inşallah uygulamaya çalışacağız. Tabiî ki başarabildiğimiz kadarıyla.

* Gümülcine’de ne kadar Müslüman Türk yaşıyor?

-Yunanistan’da bütün Batı Trakya Türkleri Lozan antlaşmasıyla azınlık kabul edildikleri için 120 -150 bin civarında. Fakat Yunan yetkilileri resmi rakamları açıklamadıkları için bu rakamın tam olarak ne kadar olduğunu bilemiyoruz. Tahmini olarak 120-150 bin civarında olduğunu söylüyoruz. Gümülcine, Batı Trakya’nın ortasında ve merkezi. Yunan makamlarından aldığımız bilgilere göre halkın yüzde 52’sini Müslüman Türkler oluşturuyor. Yüzde 48’ini de Hristiyanlar teşkil ediyor. Gümülcine nüfusunun 110 bin olduğunu düşünürsek, tahminen 60-65 bin civarında Müslüman Türk yaşıyor diyebiliriz.

24 cami ibadete kapalı, 140 camide Cuma namazı kılınıyor

* Gümülcine’de ne kadar cami var?

-Gümülcine’ye bağlı olarak 184 cami var. Bu camilerin 24 tanesi şu veya bu nedenle ibadete ve faaliyete kapalı. 

* Bu camilerin ibadete kapalı olmasının sebebi nedir?

-Mesela köy halkı ya Türkiye’ye göçmüştür. Ya da dağlık köylerden ova köylere ya da Gümülcine’nin merkezine göçmüşlerdir. Cemaat bulunmadığı için köyler ve camiler metruk durumdadır. 160 tane ise çalışan, yani ibadete açık camimiz var. Bu 160 rakamının içine mescitler de dahil. Biliyorsunuz ki bizde mescid, Cuma namazı kılınmayan ibadethaneleri kast ediyoruz. Gümülcine’de 140 camide Cuma namazı kılınıyor. Geriye kalan 20-25 tane mescidimiz var. Yani sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı namazları kılınan mescidler.

* Yılda toplam ne kadar Müslüman Türk Hacca gidiyor?

-Batı Trakya’dan yılda tek kelimeyle belirtecek olursak 500 civarında Hacca giden insanımız var. Bu rakam bazen 480, bazen de 570 ve 600’e  çıkabiliyor.

* Yani sizde Hac kontenjanı sorunu yok mu?

-Evet,  Batı Trakya’da kontenjan sorunu yok. Fakat, müftülüklerde bir sorunumuz olduğu için maalesef hacılarımız bir organize topluluk olarak değil de, belirli insanların, mesela bizim bildiğimiz kadarıyla 6-7 kafile şeklinde Hacca gidiyorlar. Hacı götürmek isteyen, yahut da hacı toplayabileceğine inanan kişiler ortaya çıkıyorlar. “Ben bu sene şu kadar hacı toplayacağım” diyorlar. İnsanlar camilere, kahvelere ilanlarını asıyorlar.

Hacılarımız zahmet çekiyorlar

* Hacı adayları hangi hava yollarıyla gidip geliyorlar?

-Çeşitli hava yollarını, hatta en ucuz hava yollarını tercih ediyorlar. Tabi bu yüzden hacılarımız çok sıkıntı çekiyorlar. Bakıyorsunuz bazen Kıbrıs Rum kesimi hava yoluyla gidiyorlar. Uçaklar Atina’dan havalanıyor. Kıbrıs’a iniyorlar. Kıbrıs’tan tekrar kalkıyor, Cidde’ye geliyor. Gelişte de eşyalarıyla birlikte aktarmalı, zahmetli bir hacılık oluyor. Bu bizim için, hacılarımız için üzücü ve sorun oluyor.

* Genelde Batı Trakya’da, özelde Gümülcine’de İslami eğitim konusunda ambargo var mı?

-İslami eğitimde ambargo dediğiniz zaman gözle görülür hiçbir şey yok. Ancak yaşadığınız zaman bunu görüyor ve anlıyorsunuz. “Mesela ne yapıyorlar?” diye soracak olursanız, Ne yapmıyorlar ki derim. İkili anlaşma gereği, onlar papazını seçerken, maalesef Batı Trakya’da halkımızın seçtiği müftülerimizi kabul etmiyorlar. Yönetim tanımıyor ve kendi müftüsünü atama yoluna gidiyorlar. Dolayısıyla sıkıntı orada başlıyor. Yani tayin edilmiş müftülerle halk arasında bir kopukluk var. Yönetimin tayin ettiği müftülerle halkın bizzat camilerde kendi seçtiği müftüler. Halkın seçtiği müftüleri devlet tanımıyor, devletin tayin ettiklerini halk kabul etmiyor. Böyle bir tenakuz ya da paradoks var.

Lozan’ı çiğniyorlar

* Bu olay Lozan antlaşmasına aykırı değil mi?

-Lozan’a göre değil de, 1912 Balkan Savaşı’ndan sonra yapılan bir antlaşma var.  Atina antlaşması. Burada müftü seçimlerinden yetkilerine kadar tek tek tesbit edilmiş. Yunanistan bunu iç hukukuna da derk etmiş. Lozan antlaşmasında bunlar garanti altına alınmış. Bir antlaşmanın maddelerinin tekrar yazılması yersiz olurdu. Daha önceki antlaşmada yazılı olduğu için, Lozan antlaşmasında bunların garanti altına alındığı şeklinde ifadeler var. Ancak Atina antlaşması denilen ikili antlaşmada müftünün seçimi ve görevleri tek tek tesbit edilmiş.

80 Kur’an Kursu’nda 1800 öğrenci okuyor

* Gümülcine’de Kur’an Kurslarında ne kadar öğrenci okuyor?

-Bize bağlı olarak Gümülcine’mizde 80 tane Kur’an Kursumuz var. Batı Trakya’daki ve Balkanlardaki durumu anlamak için yaşamak lazım. Yönetimin tayin ettiği müftüler, kendilerine göre tarafsız kaldığına, yani hem bizim yanımızda olmadıkları gibi, Yunan Hükümeti yanında olmadıklarına inanan insanlar var. O insanların da yaptığı Kur’an Kursları var. Bizim  din görevlisi tayin ettiğimiz Kur’an Kursları 80 tane. Bu 80 Kur’an Kursu’na şu anda Gümülcine’de 1800 öğrenci devam ediyor.

Türkçe okuyanlara “Denklik sınavı” zorluğu

* Türkiye ile Yunanistan arasında kültür ve eğitim antlaşması var mı?

-Var tabi. O antlaşmaya göre, eğitimlerini Türkiye’de sürdürmek isteyenler Türkiye’ye gelip burada rahatlıkla okuyabiliyor. Ancak Yunanistan, üniversite mezunu insanlarımızı Batı Trakya’ya döndüklerinde denklik sınavına tabi tutuyor. Burada da Türkiye’deki üniversitelerden mezun olan gençlerimiz zorlukla karşı karşıya kalıyorlar. Türkiye’de Türkçe eğitim görüp de Yunanistan’a dönenlere Yunanistan yönetimi sıkıntı yaşatıyor. Bu sıkıntıları aşan insanlarımız var.

* Türkiye’den ya da Dünya Kamuoyundan istediğniz nedir?

-Bu gazeteci sorusu. Biz Türkiye’nin içinde bulunduğu şartları da biliyoruz. Türkiye ile Yunanistan arasındaki durum’da biliyoruz. Tabii ki gönül her şeyin çok çok mükemmel olmasını istiyor. Ama bu isteğimizi tek kelime ile ifade edersek: Biz Yunanistan’dan iyi niyet istiyoruz. İyi niyet olduğu zaman halledilmeyecek hiçbir şey yoktur.

Röportaj: Selami ÇALIŞKAN/MİLLİGAZETE 

 Hocam klasik eğitim anlayışının dışında bir yaklaşım sizin yaklaşımınız. İşin içine sivil kurumları, cemaatleri ve medyayı da katmanız ilginç...
Şimdi bu üç eğitim kaynağının veya alanının buluştukları en temel sorun şudur: Bu eğitim kurumu da, Türkiyede İslâmın dışında, İslâmî ideallerden uzaklaştırılmış, İslâmın sunduğu zihin, duyuş, davranış biçimlerinden kopuk, tarih ve medeniyet bilinci yok edilmiş bir kuşak yetiştirmeyi eksene alıyorlar. Tabiî burada bazı cemaatleri ve sivil toplum kuruluşlarını bunun dışında tutmak gerekiyor. Söylemek istediğim şey şu: Türkiyedeki bu üç eğitim alanı da, Türkiyede iddiaları olmayan, rüyaları yok edilmiş, medeniyet ufku, tarih şuuru ve kültürel kimliği ve aidiyet duygusu yok edilmiş bir kuşak yetiştiriyor. Oysa bu bir ülkenin başına gelebilecek en büyük felâkettir.

 Pekiyi, neden böyle bir şey söz konusu? Bunun nedenleri neler?
Her şeyden önce, Türkiye büyük bir medeniyet buhranı yaşıyor. Tanzimatla birlikte, bu toplumun iddiaları, rüyaları, tarih ve medeniyet kurucu iradesi ve dinamizmi yok edildi. Türkiye, medeniyet değiştirilmeye zorlandı. Türkiyenin medeniyet değiştirmesi, sonunda din değiştirmesiyle sonuçlanacaktır. Türkiyede uygulanan ve adına modernleşme, çağdaşlaşma denilen proje, Türkleri İslâmdan uzaklaştırma projesidir.

 Hocam, sizin Türkiyenin kendi kendini sömürgeleştirdiğine dair bir teziniz var. Bunu biraz açar mısınız?
Türkler, bu toplum İslâmdan nasıl uzaklaştırılabilirdi? Önce iddialarını, tarih yapıcı ve medeniyet kurucu iddialarını terketmek sûretiyle. Peki bu nasıl başarılacaktı?  Elbette ki, Şark Meselesinin ikinci ayağını da devreye girdirmek sûretiyle.

 Şark Meselesinden bahsettiniz. Nasıl bir şey bu?
Şark Meselesinin birinci ayağı, Osmanlıyı, dolayısıyla İslâmı Avrupadan uzaklaştırmaktı. Batılılar Osmanlıyı durdurarak bunu başardılar. Şark Meselesinin ikinci ayağının hedefi, Türkleri İslâm kültüründen uzaklaştırmaktı. 1908 yılından itibaren Türkiyede yapılan şey bu işte. Üstelik de bunu eğitim sistemimiz aracılığıyla yapıyoruz büyük ölçüde. Türkiye, önce tavandan sekülerleştirildi; sonra da tabandan sekülerleşme süreci başlatıldı; toplum sekülerleştiriliyor. Dikkat edin, bunu bizzat bizim elitlerimiz yapıyor. Kendi iddialarımızı, rüyalarımızı, ideallerimizi bizim elitlerimiz yok ediyorlar. İşte Türkiyenin kendi kendini sömürgeleştirmesi dediğim şey bu. Türkiye, dünyada sömürgeleştirilemeyen üç ülkeden biridir. Türkler, dünya tarihinin yapılmasında son iki bin yıldan bu yana kilit rol oynuyorlar. Bu iki bin yıl zarfında, Asyanın içlerinden Avrupanın içlerine iki kez giden millet biziz. İlk bin yılda, sadece yaktık, yıktık ve yok ettik. Ama Müslüman olduğumuzdan sonraki ikinci bin yılda ise, Avupaya medeniyeti biz götürdük; var ettik.

Türkiyenin toparlanabilmesi için yeniden Osmanlı ruhu ve misyonuyla donanması gerekiyor. Hatta dünya tarihinin bundan sonra nasıl şekil alabileceği Türkiyenin vereceği iki karara bağlı olarak şekillenecek. Eğer Türkiye, sekülerleşme, yani kendi kendini sömürgeleştirme, yani İslâmdan uzaklaştırma projesini devam ettirerek, iddialarını terketmeyi sürdürecek olursa, dünyada kaosun ve felâketlerin sorumlusu olacak. Eğer Türkiye, tam tersi bir yol izleyerek, medeniyet iddialarına yeniden sahip çıkarsa, tarihin yapılmasında kilit rol oynayacak yeniden. Böylelikle, Batı hâkimiyeti çatırdayacak; dünyanın modern tarihte ilk kez, adaletin, hakkaniyetin ve barışın hâkim olduğu yere doğru gitmesi mümkün olabilecek. İşte Batılılar bunu bizden bile çok iyi idrak ettikleri için Türkiyenin yeniden bir medeniyet iddiasına sahip olmaması için, Türkiyeyi ABye tıkamaya çalışıyorlar. Türkiyedeki seküler, sömürge kafalı elitlerse, tam da Batılıların istediği gibi hareket etmekte, Türkiyenin İslâmî ruhunu ve iddialarını yok etmekte bir sakınca görmüyorlar. Dolayısıyla Türkiyedeki asıl tehlike Türkiyenin içerden teslim edilmesi ve teslim alınmasıdır. D-8 Projesi, Türkiyenin içerden teslim edilmesini önlemeye, Türkiyenin yeniden medeniyet iddialarını hayata ve harekete geçirmeye dönük olarak geliştirdiğimiz, Cumhuriyet tarihimizin en büyük projesidir. Türkiyenin yeniden dünya tarihinin yapılmasında tarihî bir rol oynamasını sağlayacak, bunun yollarını açacak, imkânların oluşturacak en büyük proje D-8 Projesi olduğu için Erbakanın önü kesilmiş, eli kolu bağlanmış, Türkiyenin geleceğinde oynayabileceği roller yok edilmiştir, yok edilmeye çalışılmaktadır.

 Günümüz gençliğinde akıl almaz bir yozlaşma, manevi tahribat söz konusu� Gençliğin bu hale gelmesinde etkili olan nedir? Ahlaki yozlaşmadan nasıl kurtarabiliriz gençliğimizi?
Bunun nedeni, sekülerleşmedir. Türkiyede bir hıristiyan misyonerliği tehlikesi yoktur; asi tehlike, sekülerlik misyonerliği tehlikesidir. Sekülerlik misyonerliği, bu toplumu İslâmdan, İslâmî iddialardan, ideallerden, kimlikten uzaklaştırma çabasıdır. Sekülerlik misyonerliği, Türkiyenin omurgasını, yani ruhu çökertmiştir. Oysa ruhunu yitiren, omurgası çöken, iddiaları, rüyaları, idealleri olmayan bir genç kuşağın varolduğu bir toplum varlığını bile sürdüremez. Türkiyedeki eğitim sistemin yaptığı şey budur. Türkiyedeki medya rejimin yaptığı şey budur. Medyanın üstlendiği ve fütursuzca yerine getirmeye çalıştığı bu sekülerlik misyonerliği, Türkiyenin güvenliğiyle ilgili varlığını ve ruhunu sürdürebilmesiyle ilgili stratejik bir mesele hâline gelmiştir.

 Gençler, hem sivil kuruluşlarda hem de siyasi partilerde kendilerini ifade edebiliyor mu? Siyasi partiler gençlerin fikri gelişimine katkı sağlayabiliyor mu?
Sivil toplum kuruluşlarının bazı çalışmaları var bu konuda; ama bunlar yeterli değil. Ayrıca bunların amaçları, hedefleri, bu hedeflerin nasıl gerçekleştirilebileceği iyi belirlenmiş değildir. Oysa uzun vadeli düşünmemiz 50-100 sene sonrasına yönelik köklü projeler hazırlamamız gerekiyor. Ayrıca siyasi partiler gençliğe hiç bir ruh, ideal, heyecan verecek bir proje geliştiremiyorlar. Burada, Saadet Partisini ve Büyük Birlik Partisini dışta tutmak gerekiyor. Saadet Partisi, daha Millî Nizamdan bu yana Türkiyede İslâmî duyarlılığı gelişkin bir gençliğin yetiştirilmesi için en ciddî faaliyetleri gösteriyor. Sivil toplum kuruluşlarının ve cemaatlerin gençlikle ilgili uzun soluklu, öncü bir kuşak yetiştirmeye dönük köklü faaliyetleri çok az. Hâlâ binalara yatırım yapılıyor. İnsana yatırım ihmal ediliyor. Mesela, bu bağlamda hayatî önem arzeden yapılması gereken çalışmalardan biri şudur: Belli alanlarda yetenekli genç arkadaşların doktora çalışmaları yapmaları teşvik edilmeli, bunlara burslar ayarlanmalıdır.

 Siz bir öncü kuşaktan bahsediyorsunuz. Öncü kuşaktan kastınız nedir?
Vahyin verdiği müthiş bir imkan var bizim için. Bizim kaynağımız ve imkânımız Kitap. Kitapla doğrudan ilişkiye geçmemiz gerekiyor. Bunun için de Hz. Peygamberle doğrudan ilişkiye geçmemiz gerekiyor. Hz. Peygamberi anlayamadığımız sürece Kitabı anlayamayız. Son yıllarda, Hz. Peygamberi (sav) devre dışı bırakmaya, hadisleri hayatımızdan çıkarmaya dönük bazı sinsi çalışmalar var. Oysa Hz. Peygamber, yaşayan Kurândır. Eğer Hz. Peygamberi devre dışı bırakır da, kendi kafamıza göre Kitab´ımızı anlamaya kalkışırsak, o zaman kelle sayısı kadar din-kitap anlayışı ortaya çıkar. İşte bu İslâmın protestanlaştırılması projesidir. Bu durumda biz Kurana nasıl gideceğiz? Temelde Hz. Peygamberi anlamamız, Onun konumunu belirlememiz lazım, öncü kuşak için. Peygamberimiz bir beşer ve beşere gönderilen mesajın aracısı. Hayatıyla kendinden sonra gelenlerin, ümmetinin ne yapacağını, nasıl yapacağını da gösteriyor. Kuran sadece inzal edilmiş bir kitap değil, aynı zamanda tenzil edilmiş bir kitap. Kuran-ı Kerimin 23 seneye yayılarak tenzil edilmesi doğrudan beşere indirilmesiyle ilgili. Yani 23 senede hayata aktarılacak. Peygamberimizin buradaki rolü bize şunu söylüyor: Aslında bu süre bir kuşaklık bir zaman dilimi. Bir kuşaklık zaman diliminde dinin tamamlandığına dair bir tecrübe. Hz. Peygamberin -önce tek başına- vahyi hayata geçirmesi 23 sene alıyorsa, bence aynı vahyi bizim yeniden hayat geçirebilmemiz için yine bir kuşaklık zaman dilimi yeter. Peygamber olmadığımız için yükümüz ağır değil. Burada öncü kuşak düşüncesiyle zamanı Mekke-Medine dönemleri üzerinden yeniden kurmamız lazım. Mekanı yeniden bir imkan üretecek şekilde düzenlememiz gerek. Mekke döneminde karşımıza çıkan şey şu: Mekke döneminde bir Müslüman tipi, şahsiyeti oluşturuluyor; yani İslâm Mekke döneminde hayat buluyor, insanın hayatına aktarılıyor. Medine döneminde o hayat, farklılık bütünü de oluşturabilecek bir tecrübe üretiliyor ve İslâm hayat oluyor, hayatın kendisi oluyor.

 Öncü kuşakın temelini bu ayrımdan başlatıyoruz yani�
Evet "öncü kuşak"ı buradan kurabiliriz. Vahiy öncesi dönem vahiy sonrası dönemden vahyin anlaşılması açısından daha önemlidir. Peygamberimiz, 40 yıllık süreçte ilâhî kaynak tarafından peygamber olarak hazırlandı, yetiştirildi; onun için doğrudan hayatın içine girdi. Vahiyden önceki ismi El Emin. Vahiyden sonraki ismi El Mümin. Eminle mümin arasındaki ilişki çok önemli. Hz. Peygamberin (sav) üç önemli özelliğini görüyoruz. Öncü kuşak tipinin ilk üç özelliği bunlar: 1) Çağının tanığı, şahidi olması. 2) Özne (işi yapan) olması. 3) Öncü olması. Vahiyle birlikte bunlar Elçilikte toplanıyor, devam ediyor. Bunu açalım: Burada vahiyden sonra şekillenen alim-arif-hakim figürlerinin oluşumuna tanık oluyoruz. Peygamberimizin çağının tanığı olmasını sağlayacak iki özelliği var: Birincisi çağının en gözde mesleğini ve en iyi tanıyabileceği mesleği yapıyor: ticaret. O dünya, ticaret kervanlarıyla var olan bir dünya. Ticaret kervanlarıyla hem kendi ortamını, hem de içinde yaşadığını dünyayı, farklı iktidarları tanıyor. Kimler var: Bizans, Sasaniler, Yemen Krallığı var. Hz. Peygamber, Şama Bahreyne ve Yemene gidiyor. Gittiği yerlerdeki tüccarlardan özellikle Hindistandan gelenlerden Çinde muazzam bir medeniyet olduğunu öğreniyor. İlim, Çinde bile olsa ona gidiniz alınız hadisini tersinden anlıyoruz bazen, yanlışlıkla. Çin, diyor; yani tarihsel bir şeyden insanlık tarihinin ulaştığı bir şeyden bahsediyor. Ticaret dedik, hayatın yüzde doksanı ticaret üzerinden belirleniyor. Ticaret, insanı, insanın dünyayla irtibatını kavrayabilmenin en iyi yolu. Yani orada insan tipini, insanın parayla ve iktidarla ilişkisini -gücünü zaaflarını- tanıyor. Peygamberimiz, orada kendi kişiliğini kurarak bir dil de kurmuş, sunmuş oluyor dünyaya. Sonra Hılful Fudul anlaşmasında bizzat öncülük yapıyor. O dönemin kilit isimleriyle birlikte, kendisi 19 yaşlarında, orada öncülük yapıyor. Tüm bunlar elçilikle birlikte öncü kuşak meselesinde Hz. Peygamberde karşımıza çıkıyor âlim-ârif-hakîm figürü olarak.

 Hocam, bu süreçte öncelikle önemli olan faaliyet alanı nedir şu anki durumunda Türkiyenin?
Akademide ve medyada varlık gösteremediğimiz sürece yokuz. Akademiyi ve medyayı dönüştürmemiz lazım! Kuranın asıl, Hz. Peygamberin de usül olduğu ilkesinde hareket ederek bir dil kurmamız lazım.

 Bir sosyal bilimci olarak ideal bir genç profilinden ne anlıyorsunuz? Bu ideal genç, hangi vasıflarla donanmalıdır? Bu ideal gencin ufuk boyutu üzerine neler söylemek istersiniz?
Her şeyden önce, ideal genç profilinde bulunması gereken en öncelikli özellik veya nitelik, özgüven meselesidir: İdeal bir genç, özgüveni olan bir gençtir; özgüveni olan bir kişi ise, ahlâk ve sorumluluk sahibi, asalet ve şahsiyeti gelişmiş, reaksiyoner değil aksiyoner, parazit ya da asalak değil, ahlâk, asalet ve adâlet sahibi bir kişidir; yani nesne (tanımlanan, belirlenen, tüketen) değil, özne (tanımlayan, belirleyen, üreten) bir kişidir. Dolayısıyla böyle bir kişi, zaafları imkânlara dönüştürmenin; imkânları da çoğaltmanın yollarını keşfetmesini bilir; bunun yollarını her hâl ve şartta bulmaya çalışır. Özgüveni olmayan kişiler, bırakınız ufuk sahibi olabilmeyi, önlerini bile görmekte zorlanırlar. Kişiyi özgüven sahibi yapan en önemli şey, âidiyet bilinci, kimlik duygusu, medeniyet ve tarih şuurudur. Hz. Mevlânânın pergel metaforu, özgüven sorunu ile ufuk meselesini neden birlikte düşünmemiz gerektiği konusunda bize çok önemli ve zihin açıcı şeyler söyler. Bir ayağınız sağlam, muhkem ve sarsılmaz bir şekilde buraya yani İslâma basacak; diğer ayağınızla ise tüm dünyalara, ufuklara, kültürlere ve medeniyetlere açılacaksınız. Pergel metaforu bu işte. Eğer bir ayağınızı sarsılmaz ve muhkem bir şekilde buraya, İslâma basamazsanız, o zaman, ayaklarınız birbirine dolaşmaya ve sizi sendeletmeye başlar; ayakta bile duramazsınız.

 Peki Hocam, ideal gencin büyük ufuklara açılması, sizce nasıl olabilir, neler yapmalıdır?
İdeal gencin büyük ufuklara açılabilmesinin yolu ve sırrı, yine pergel metaforunda gizlidir: Bu da, medeniyet perspektifine sahip olabilmekle kesbedilebilecek bir şeydir. İdeal genç, yerküreyi önüne koyup, yerküreyi adım adım, karış karış dolaşabilen genç demektir. Hem Kurânı, hem Hz. Peygamberin hayatını, hem İslâm tarihini, hem de özlü bir şekilde medeniyetler tarihini anlayabilmek için günümüz düşünürlerinin anlaşılabilir eserlerini mutlaka okumalı ve oradan esaslı bir medeniyet perspektifi kazanmaya çalışmalıyız.

 Hocam burada bu düşünürlerden ve yazarlardan bazılarının isimlerini ve kitaplarını verebilir misiniz? Gençlere tavsiyeleriniz nelerdir?
Önce Sezai Karakoçun eserlerini bilinçli ve sistematik bir şekilde okuması gerekir. Mesela her ideal Müslüman genç, önce Sezai Karakoçun Diriliş Neslinin Âmentüsü başlıklı kitabını okumalıdır. Sonra, İslâmın Dirilişi, ardından da İnsanlığın Dirilişi, Kıyamet Aşısı, Çağ ve İlham (üç cilt), İslâm Toplumunun Ekonomik Strüktürü şimdilerde yayımlanan Çıkış Yolu başlıklı kitaplarını okumalıdır. Ardından Yunus Emre ve Mevlânâ ile ilgili kitaplarını, sonra da Edebiyat Yazıları başlıklı kitaplarını mutlaka okumalıdır. Karakoçtan sonra Nurettin Topçunun İsyân Ahlâkı, İradenin Davası, Kültür ve Medeniyet, Necip Fâzılın Çöle İnen Nur, İdeolocya Örgüsü ve Çile, Mehmet Âkifin Safahat başlıklı kitapları okunabilir. Daha sonra da Rasim Özdenörenin Müslümanca Düşünme Üzerine Denemeler başlıklı kitabının mutlaka okunmasını öneririm. Ondan sonra Cemil Meriçin sırasıyla Bu Ülke, Umrandan Uygarlığa, Kültürden İrfana, Mağaradakiler, Işık Doğudan Gelir başlıklı kitapları ile günlükleri ve sosyoloji notları ve son olarak bir hazine olan Kırk Ambarı okunabilir. Bu arada Nuri Pakdilin Biat başlıklı kitapları, günlükleri ve diğer deneme ve özellikle Umut başlıklı oyunu (piyesi) okunabilir.

Bu ön ve zorunlu okumalar, bize hem bir özgüven duygusu, hem de medeniyet perspektifi kazandıracak, böylelikle bizim Kurânı ve Hz. Peygamberin hayatını daha dolu dolu anlamamızı ve anlamlandırma, yorumlama ve günümüzün sorunlarını kavrama kabiliyetleri geliştirmemizi kolaylaştıracaktır. Bu okumaların yanı sıra yerli ve yabancı klasik romanlar, hikâye ve şiir kitapları okunmalıdır. Burada Tanpınar, Ahmet Hâşim ve Yahya Kemalin deneme, şiir ve romanlarına öncelik verilebilir. Bu arada dergilerle dost olunmalı, dergilerle kurulan dostluklar aslâ aksatılmamalıdır. Dergiler her zaman canlı birer mekteptir. Günlük tutulmalı, denemeler yazılmalı, kitap eleştirileri, film eleştirileri yazarak yazı hayatına da girilmeye çalışılmalıdır. İyi bir okuyucu olmak, dergilerle, kitaplarla ve yazı ile kalıcı ilişki kurmakla mümkündür. Mutlaka en az bir edebiyat-sanat dergisi; bir kültür-düşünce dergisi ve bir de düzeyli siyâset dergisi takip edilmelidir.

Ancak bundan sonradır ki, hem özgüven sahibi, hem de ufuk çizgisi gelişmiş ideal bir genç olma yolunda adım atmak mümkün olabilir. İşte o zaman dünyayı anlama çabası, ideal bir genci dünyayı değiştirme çabasına iter. Dünyayı değiştirmek de, önce kişinin kendi nefsini her zaman terbiye etmesini, bir Müslüman olarak kendisini önemsemesini ama her zaman kendisini oto-kontrole ve oto-kritiğe tabi tutmasını gerçekleştirebilmesiyle imkân dahiline girebilir.

ANADOLUGENÇLİK

Haber5: Efendim, öncelikle Türkiye'ye hoşgeldiniz ve böylesi yoğun bir gündemde bizleri kabul ettiğiniz, teşekkür ediyoruz...

Fethi Yeken: Ben teşekkür ederim Efendim...

Haber5: Türkiye bugünlerde çalkantılı bir dönemden geçiyor... Özellikle böylesi bir ortamda Türkiye Hükümeti ABD tarafından takdir edilen bir girişimde bulundu ve Suriye ile İsrail arasında arabuluculuk görevi üstlendi... Bu konuya Lübnanlı bir alim olarak sizin bakışınız nasıldır?

Fethi Yeken: Tabii bu konuda Türkiye'nin rol üstlenmesi, görüşmelerin doğrudan Amerika ve İsrail'in lehine sonuçlanacağını göstermez. Türkiye görevini yerine getirebilir ama Suriye bunları kabul etmeye mecbur değil. Tek başına, Suriye'nin İsrail ile uzlaşmamak için birçok nedeni vardır. Özellikle Camp David anlaşmasına ilk itiraz eden Suriye idi. Orada ikili bir anlaşma olmuştu... Enver Sedat ve İsrail arasında. Suriye'ye göre söz konusu anlaşmada bütün Arap ülkeleri yer almalıydı. Yani hem Suriye'yi hem de diğer Arap ülkelerini ilgilendiren bir anlaşma olması icap etmekteydi. Burada bir not aktarmak istiyorum... İsrail mutlaka Golan'ın karşılığını isteyecektir. Bu karşılık ise liderleri Şam'da bulunan Hamas ve İslami Cihad hareketlerini desteklememesini ve Hizbullah'a silah geçişlerini önlemesidir. Sonuçta İsrail'in derdi, kendisine karşı mücadele eden bütün direnişçilerini etkisiz hale getirmek. Ve ben eminim ki Suriye bunu kabul etmeyecektir. Ama İsrail Golan'ı bir hediye olarak vermek isterse, bu da iyi olur tabii...

Haber5:Filistin meselesine gelirsek... Filistin'de gündem oldukça yoğun... Hamas, Mahmud Abbas'ın barış görüşmelerini gayrı meşru görüyor... Mahmud Abbas ise Filistin halkının konumunu belirleyecek görüşmeleri sürdürüyor. Siz Filistin ile ilgili ne düşünüyorsunuz? Filistin meselesinde gelinen nokta neresidir?

Fethi Yeken: Birçok Arap ülkesinde ciddi bölünmeler var. Bizde de(Lübnan) son anlaşmadan önce aynı durum vardı. İsrail ile barış yapılması konusunda Lübnan Hükümeti'nin tavrı da aynen Mahmud Abbas'ın tavrı gibi. Lübnan Hükümeti,İsrail'den herhangi bir taviz koparmadan direnişi bitirmek arzusunda. Mahmdu Abbas'ın da istediği aynen bu. Şimdi bölgede temelde iki düşünce var. Birincisi Amerika'nın düşüncesi, ikincisi ise Amerika'ya karşı mücadele eden direnişçilerin düşüncesi.

Haber5: Aslında İslam coğrafyasının tamamı ya işgalciler ya da işbirlikçiler ile boğuşuyor ama Filistin meselesinden Irak meselelesine geçersek... Irak'ta neler oluyor? Irak'ta Amerikan işgali şu anda olduğu gibi ne kadar devam edebilir?

Fethi Yeken: İlk başta bir hususu iyice anlamamız lazım. Arapların ve Müslümanların içinde bulunduğu kötü durum uzun zamandan beri mevcut olan bir vakıadır. Osmanlı'ya karşı yürütülen çalışmalardan ve Sykes-Picot Anlaşmasının ardından, bölge pek çok küçük ülkeye ve devlete bölünmüştür.Neredeyse bütün bölge Fransızların, İngilizlerin ve İtalyanların işgali altında tutulmuştur.O zamanlar Amerika'nın bölgedeki etkinliği fazla değildi. Bütün bir Ümmeti bir araya getirecek güçlü bir İslami Hareketin oluşmasına kadar bu zayıflık devam edecektir. Bugün Amerika'nın Büyük Ortadoğu Projesi vardır... Buna karşı tek bir ülkenin tek başına karşı durması imkansız. Arapların ve Müslümanların tek vücud olması gerekiyor ki karşı durulabilsin... Tabii bugünlerde bunun için bir başlangıç göze çarpıyor. Bu da geleceğin daha iyi olacağını işaret ediyor. Biliyorsunuz, şimdi her yerde Amerika'nın askeri kuvvetleri var... Arap ülkelerinin bütün maddi kaynakları yabancı güçler tarafından ele geçirilmiştir. İleride oluşmasını umduğumuz bu birlik, bütün Arap ve İslam ülkelerini bu rezillikten kurtaracaktır.
Haber5: Müslümanların birliği demişken, Irak'ta bir mezhep savaşı mı yaşanıyor sizce? Değilse bu olanları nasıl anlamalıyız?

Fethi Yeken: Şimdi, dışarıdan bakıldığı vakit, Irak'ta gerçekten bir mezhebi savaş varmış gibi gözükmektedir. Bu savaşı Amerika'dan getirilen ve serserilerden, hırsızlardan, çetelerden oluşan Black Water grubu başlatıp, tahrik etmiştir. Bu grup ise hem Sünnilerden hem de Şiilerden insanları öldürüp fitneyi uyandırmaya gayret ettiler. Ve tabii, vakıa ki hem Sünnilerden hem de Şiilerden radikaller var. Mesela Şii lider olan Abdulaziz El Hakim bölünmeye ve mezhebi milliyetçiliğe ilk davet edenlerdendi. Zaten göstere göstere Amerika ile işbirliği yapmıştı. Ama diğer bir lider olan Seyyid Mukteda Es-Sadr hiç böyle değildi. Şimdi en çok istenen ise, Irak'ta yayılan bu fitnenin Lübnan'a da sıçramasdır. Dışarıdan yapılan müdahaleler olmasa idi Lübnan'da büyük boyutlu bir mezhebi savaş başlatılabilirdi.

Haber5: ABD, Suriye ve İran'a yönelik tehdit ve suçlamalarını oldukça yoğunlaştırdı son dönemde... Suriye ile İsrail'i barıştırmak için de Türkiye'yi araya soktu... Sizce bütün bunlar İran'a saldırının habercisi mi? Ya da ABD İran'a saldırabilir mi, saldıracak mı?

Fethi Yeken: Amerika'nın bölgedeki amaçları sebebiyle Suriye'yi ve İran'ı birbirinden uzaklaştırmak istiyor. Bundan sonra her iki ülkeyi de tek tek saldırarak işgal etmenin derdinde Amerika. Ama Suriye'de bu durumun farkında. Suriye saf değildir. Şimdi bölgede herkes kendi gücünü gösterme niyetinde. Amerika kendisinden başka güçlü bir ülkenin oluşmasını istemiyor, buna izin vermez. Bu sadece Ortadoğu için geçerli değil, dünyanın her bölgesi için böyledir. Mesela Amerika hiçbir zaman Avrupa Birliği'nin kuruluşunu arzu etmemişti. Çünkü gerçekten AB, Amerika kadar olmasa dahi oldukça ciddi mahiyette ayrı bir güç oluşturuyor. Gördüğünüz üzere ekonomik olarak da Avrupa Birliği Amerika'dan daha iyidir. Ama bence Amerika bu bahsettiğiniz saldırıyı gerçekleştirmeyi başaramayacaktır. Özellikle Suriye ile İran arasında ortak savunma anlaşması vardır. İsrail içinde düşünülse, hem İran'da hem de Suriye'ye İsrail'in bütün şehirlerini menzili içine alan füze sistemlerin olduğu iyi biliyor Amerika, bunu bildiği için de saldırmaya cesaret edemeyecektir. Lübnan'da da böyle silahlar var, Temmuz savaşında yakınen görülmüştür. Bunun için İsrail İran ve Suriye'yi ayırmak istiyor, fakat İran ve Suriye böylesine yakın bir beraberlik içindeyken, bunu başarabileceğini düşünmüyorum.

Haber5: Lübnan'a gelirsek... Genelde bölgesel medya organlarında ve özelde de Türkiye medyasında Lübnan'da son yaşanan olayların bir "Mezhep Savaşı" olduğu ve Hizbullah'ın Sünnileri tasfiyeye çalıştığı yazıldı, çizildi, böyle birşey var mı?

Fethi Yeken: Bu büyük bir Amerikan yalanıdır. Amerika Sünnileri kandırıp yanına çekmek istiyor. Temmuz Savaşı'nda askeri olarak hiçbir sonuç elde edemedikleri için fitneyi uyandırmaya, yaymaya çalıştılar. Hizbullah ile ilgili her türlü yalanı tefrika ettiler, telfik ettiler. Aynı zamanda İran'ın nükleer çalışmalarının hedefinde Arap ülkelerini tehdit ettiğini iddia edip, bu iddianın da reklamını yaptılar. Amerika, dışarıdan başaramadığını, Lübnan halkını birbirine düşürerek başarmak istiyor.

Haber5:Lübnan İhvan'ı konuya nasıl bakıyor Üstad? Hizbullah ile İsrail arasındaki 33 gün savaşlarında, İhvan'ın Genel Mürşidi Üstad Muhammed Mehdi Akif Hizbullah'a ciddi bir destek vermişti fakat son günlerde özellikle Lübnan İhvan'ı ile Hizbullah'ın arasında soğukluk olduğu iddiaları var... Acaba bu iddialar doğru mu?

Fethi Yeken: Müslüman Kardeşler Cemaati başta olmak üzere İhvan'ın Genel Mürşidi Üstad Muhammed Mehdi Akif ve Genel Merkez'i düşmana karşı savaşı, Allah yolunda cihadı desteklemiştir ve bundan sonra da destekleyecektir. Ama Lübnan'da bir grup kişisel içtihada uyarak farklı bir karar vermiştir. Tabi benim kanaatime göre bu karar kesinlikle yanlış bir karardır. Ben de Onları Müslüman Kardeşleri'nin Genel Merkez kararlarını hatırlamaya davet ediyorum. 'Yolumuz cihad, Allah yolunda ölmek en yüce temennimizdir.'... Müslüman Kardeşler Hizbullah'tan ve herkesten önce düşmana karşı savaştı... 1948'de Filistin içinde savaştı, Süveyş Kanalı'nda İngilizlere karşı savaştı. İngilizlere karşı savaşan tek topluluk Müslüman Kardeşler idi... Müslüman Kardeşlerin standartı hiçbir zaman değişmez.

Haber5:Üstad, Lübnan'da olsun, Filistin'de olsun, Irak'ta olsun, yaşanan işgale ve sıkıntılara karşın hem Arap Birliği'nin hem de İslam Konferanstı Teşkilatı'nın ya seslerinin çıkmadığını ya da çıkarttıkları sesin cılız olduğunu görüyoruz... Acaba Müslümanlar kendi sorunlarını çözemiyorlar mı?

Fethi Yeken: Araplar Amerika'nın yanında yer aldıkları için Amerika Araplar'ın yerine de konuşuyor. Amerika konuşunca Araplar'ın konuşmasına gerek kalmıyor. Tabi, ben burada Arap halklarını değil, Arap rejimlerini kastediyorum. Bu rejimler maalesef Amerika'nın yanında yer almakla kalmıyorlar, Lübnan'ı ve Hizbullah'ı bir tarafa bırakın, Gazze'deki katliamlara, katledilen çocukları, kadınları görüyorlar, fakat harekete geçmiyorlar. Bunların izzetleri ve şerefleri kalmamış. Halkın ayağa kalkıp, bu işbirlikçi rejimleri devireceği ve Allah yolunca cihad edecekleri günü bekliyoruz.

Haber5:Tekrar Türkiye'ye dönecek olursak...Sayın Necmettin Erbakan hakkında verilen hapis cezası uygulamaya kondu ve Hoca ev hapsinde... Bu konuda neler söyleyeceksiniz?

Fethi Yeken: Aslında bu doğal bir süreç bence... Türkiye laikliğin hükmü altında kaldığı sürece, Türkiye'nin hilafete beşiklik ettiğini ve tekrar İslam'a dönmesini gerektiğini savunan insanlar her türlü zulme ve baskıya maruz kalacaklardır.Erbakan Hoca, hiç şiddete başvurmadan çok yumuşak ve uygun bir lisanla insanların tekrar İslam'a dönmesi için teşvikte bulunmuştur. Ancak buna karşılık hapse atıldı, bilmiyorum belki yaşından dolayı hapse atıldı, genç olsaydı belki de Menderes'in uğradığı akıbete uğrayacak ve asılacaktı.

Haber5:Türkiye'nin içinde bulunduğu halden bahsettiniz...Örneğin Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Tayyip Erdoğan, aynı zamanda ABD kaynaklı Büyük Ortadoğu Projesi'nin de eşbaşkanı...

Fethi Yeken: Erdoğan'ın inandığı metod belli. Olaylara karşı sert bir tutum geliştirmek yerine daha yumuşak ve dolaylı yolları tercih ettiğini görüyoruz. Çözülmesi gereken meselelere şok edici bir üslupla yaklaşmak yerine yan yolları kullanıyor. Bu politika kabul edilebilir mi, bilmiyorum... Çünkü İslami ilkelerden bir kere vazgeçmeye başlarsanız, bir süre sonra savunacak hiçbirşeyin elinizde kalmayacağını, görüntü itibariyle İslami olan fakat içi tamamen boş bir şeyin geride kalacağını görürsünüz. Tabi bu Türkiye'de bir akım, biz başarılı olmasını dileriz. Ancak ilkelerden vazgeçmek hiçbir zaman kabul edilmeyecek birşeydir. Bu ilkelerden vazgeçinde, İsrail'i tanıma, işbirliği yapma, İsrail'in Türk Hava Kuvvetleri'ne bağlı uçakları modernize etmesini kabul etme, yani Türkiye'nin Amerika ve İsrail için üs haline dönüşmesine göz yumma, normal hale gelir. Bunun en iyi örneğini İncirlik'te görüyoruz. İncirlik Amerika'nın bölgedeki en büyük askeri üssüdür. Biz Türkiye'nin özgür olmasını istiyoruz. Nato yerine İslam Konferansı içinde etkili bir ülke olarak Müslümanların ve Araplar'ın özgürlük mücadelerine destek veren, Filistin halkının yanında olan bir ülke olmasını arzu ediyoruz. Çünkü Türkiye, bizim için Hilafet üssüdür. Nüfusunun %98'i Müslüman, stratejik açıdan çok önemli bir ülkedir Türkiye... Bu nedenle AB'ye girmek için İslam'ın ilkelerinden taviz veren bir Türkiye değil, Müslümanların yanında duran, destek veren bir Türkiye istiyoruz. Eğer Avrupa Birliği'ne girmek Türkiye'nin İslam'ın ilkelerinden vazgeçmesi anlamına geliyorsa, o zaman Avrupa Birliği'ne girmesini de istemiyoruz.

Eğer Erdoğan'ın üstlendiği rol Müslümanların ve Türkiye'nin temel çıkarlarına hizmet ediyorsa o zaman sorun yok. Ama bu rol bu çıkarları sağlamıyorsa ve hatta bu çıkarlara karşıysa, o zaman biz böyle bir rol üstlenmesine karşıyız...

Haber5:Biraz siyasetin dışına çıkarak, bir İslam alimi olarak İslam dünyasında göze çarpan bir soruna değinelim uygun görürseniz...İslam dünyasında günümüz gençlerinin Modernizm'in etkilerine gitgide daha açık hale geldiğini, hatta İslami düşünce sahibi genç erkek ve hanımların modern düşüncelerin yayıldığını, modern giyim tarzını tercih ettiklerini görüyoruz... Bunun önüne geçilmeli mi? Bu kırılmalar neden kaynaklanıyor?

Fethi Yeken: İslami şartları sağlayan elbiselerin nereden geldiği önemli değildir aslında. Ama dar, vücut hatlarını belirleyen, şeffaf elbiseler İslam'ın öngördüğü şartları karşılamadığı için kabul edilemez. Fakat İslami şartları sağlayan modern elbiseleri kullanmada bir beis yok. İslam güzelliği teşvik eden bir dindir. İnsanların çirkin görünmesini isteyen bir din değil... Aksine İslam güzelliğe çok ciddi bir önem verir, burada önemli olan elbisenin tesettür kaidelerine uygun olmasıdır.

Haber5: Türkiye'li Müslümanlar sizi severek okuyorlar... Geçenler 14 kitaptan oluşan külliyatınız bir yayınevi tarafından yayınlandı... Özellikle Said Havva, Mustafa Sıbai, Seyyid Kutup ve Fethi Yeken isimlerinin Türkiye'li Müslümanların gözünde ayrı bir yeri var... Siz bir alim olarak neleri okumamızı, İslam'ı hangi kaynaklardan öğrenmemizi salık verirsiniz?

Fethi Yeken: Bence kitapları okunması icap eden çok fazla yazar ve alim var... Bunların en öncelikleri olarak, Dr. Yusuf El Karadavi'nin kitaplarını, Üstad Said Havva'nın kitaplarını, Üstad Şehid Hasan El Benna'nın kitaplarını, Dr.Muhammed Kutub'un ve Şehid Seyyid Kutub'un kitapları ve bir de Dr.Mustafa Sıbai'nin kitapları sayılabilir.

Benim kitaplarım ile ilgili olarak ise şunları söyleyebilirim... Genelde kısa ve düzgün olmalarına özel gösterdim, karışık olmayan, kolay anlaşılır kitaplar olmasını sağlamaya çalıştım... Ancak bunun benim hiçbir ilgisi yok tabiki... Sadece Allah'ın nasib ettiği bir muvaffakiyettir... Elhamdülillah...

Sudanlı dünyaca tanınmış Müslüman düşünür Hasan Turabi, Sudanlı meşhur âlim Şeyh Hammad Turabi'nin (18. yüzyıl) torunlarındandır. 1932’de Kessele’de doğdu. İslam'ı çok küçük yaşlarda babası Şeyh Abdullah Turabi’den (30 yıllık kadı idi) öğrendi. 1957'de mastır için Londra'ya gitti. Doktorasını Sarbonne'da yaptı. Döndüğünde Hartum Üniversitesi Hukuk Fakültesi dekanlığını yürüttü. Sudan’da İslami hareketin bir lideri olarak, İslam'ı gündeme sokmak için hükümet karşıtı birçok kampanya başlattı. Bazı isim ve form değişiklikleriyle hareketi idare etti. 1970 yılında tutuklandı. Bundan sonraki 7 yılını bazen mahkûm olarak, bazen dışarıda geçirdi. 1989 yılında Sudan’da gerçekleşen İslami devrimin mimarı olarak anıldı. 1999 yılına kadar Sudan Millet Meclisi’nin başkanlığını yapan Turabi, daha sonra Ömer el Beşir yönetimiyle yollarını ayırdı. Beşir’e olan muhalefeti sebebiyle sık sık cezaevine giren ve ev hapsinde tutulan Turabi, şu an Sudan Halk Kongresi isimli hareketin liderliğini yapıyor. Arapça, İngilizce, Fransca bilen Turabi, geçtiğimiz yıl Almanca öğrenmeye başlamış ve birkaç ay içinde Almanca 500 sahifelik bir sözlüğü ezberlediğini söylüyor.  

Sayın Turabi öncelikle bize Sudan’ın tarihinden kısaca bahseder misiniz? 

Sudan çok kadim medeniyetleri bağrında barındıran bir ülke. Araplarla İslam ile şereflendikten sonra buraya İslam’ı yaymak için geldiler. Ardından Afrika kabileleri ile iç içe geçtiler. Onlardan etkilenen yerli halk kendi lisanlarını terk edip Arapça konuşmaya başladı. Ta ki sömürgecilik kıtaya uğrayıncaya kadar. Geçmiş dönemlerde Mısır ve Kuzey Afrika’nın tamamına Sudan deniliyordu. Sudan “Siyahlar ülkesi” manasına gelmektedir. İslam’ın gelişinden sonra bu bölgede farklı beylikler ve özerk yönetimler oluştu. Bu özerk yönetimler arasında en büyüğü Darfur Sultanlığıydı. Bu Müslüman beyliklerin tümünün Osmanlı Devleti ile ciddi ilişkileri vardı. Bu özerk yönetimlerin oluşturduğu bölgeye 18. yüzyıldan itibaren sömürgeciler gelmeye başladı.

Darfurlular, Osmanlı’ya olan bağlılıklarının da vermiş olduğu inançla İngilizlere karşı mücadele etti. İngilizler, Osmanlıya bağlılığını ilan eden Sultan Ali Dinar ile savaştı ve onu şehid etti. 10-20 yıl sonra Darfur da Sudan’a katılmış oldu. Böylelikle Darfur Sultanlığı ortadan kalkmış oldu. Darfur’un Osmanlı Devleti ile olan yakın ilişkilerinden dolayı, İngilizler bu bölgenin gelişmemesi için ellerinden geleni yaptı. Yapılan baskılar sonucu bölge insanı en temel gereksinimlerini dahi karşılayamaz hale geldi. Tekrar söylemek gerekirse, bu baskıların temel sebebi Darfur-Osmanlı yakınlığından kaynaklanmaktaydı. Eğitim noktasında Darfur’daki tüm yetkiler Hıristiyan Misyonerlere verilmişti. Bu konuda çalışma yapmak isteyen Müslümanlar engellenmekteydiler.  

Bugünkü Sudan'da İslami hareket nasıl başladı?

Bildiğiniz gibi bu bölge İngiltere ve Mısır tarafından işgal edilmişti. Bölgenin yönetimini birlikte yürütüyorlardı. İngilizlerin bölgeden ayrılmasıyla Mısır bölgenin kontrolünü eline geçirmeyi düşünüyordu. Ancak istekleri gerçekleşmedi.  

1956 yılında Sudan bağımsızlığını kazandı. İngiliz döneminde bastırılan İslami kurumlar tekrar ortaya çıktı. İran İslam Devrimi’nin ardından tüm dünyada olduğu gibi Sudan’da da ciddi bir İslami uyanış başladı. Sudan’daki asıl İslami uyanışın İran devriminin hemen ardından başladığını söyleyebiliriz. Bu uyanış Müslümanların sosyal alanda yükselmelerine, itibar ve iktidar sahibi olmalarına giden yolu açmıştı. Müslümanlar tam idareye gelecekleri bir zamanda yapılan baskılarla yeniden aşağı çekildiler.  

SUDAN İKİNCİ BİR YUGOSLAVYA OLABİLİR 

Ülkedeki sıkıntıların ana sebebi nedir? 

Sudan, 2.500.000 km2’lik toprak alanı ile dünyanın en büyük ülkelerinden biridir. Ülkede yer alan birçok farklı etnik grup kendi bağımsızlıklarını kazanmak için seslerini yükseltmeye başladı. Gösterilerle başlayan bağımsızlık hareketleri, karşılıklı savaş ilanlarına kadar sürdü. Bu bağımsızlık mücadeleleri hâlâ devam etmektedir. Eğer bir çözüm yolu bulunmazsa Sudan’da ikinci bir Yugoslavya vakıası yaşanması imkânsız değildir.  

Sudan’ın güneyinde yaşanan sorunun biliyorsunuz. Eskiden güneydeki Müslümanların sayısı Hıristiyanlarınkinden çok daha fazlaydı ama zaman ilerledikçe Müslümanlar orada azınlık durumuna düştü. Çünkü Hıristiyanlar sosyal, kültürel, siyasal ve iktisadi alanlarda Batı ülkelerinden sınırsız bir destek almakta. Güney’de de çoğunlukla Arapça konuşulmakta lakin yüksek sosyal sınıftan olan insanların çoğu İngilizce konuşmakta. Tüm bu saydığımız sebeplerden ötürü Güney şuanda yarı müstakil bir devlet görünümünde. Bildiğiniz gibi 3-4 yıl sonra Güney’de bir referandum olacak ve bu referandumun sonucunda Güney’in Sudan’dan ayrılıp, bağımsız bir devlet olma olasılığı çok yüksek. Böyle bir neticede ortaya çıkabilecek yeni devletin karşılaşacağı en ciddi sorun, bu devletin denize kıyısı olmayışı olacaktır.  

Ülke toprakları tarıma elverişli olmasına rağmen ekilmiyor. Bunun nedeni ise ülke halkının genelinin çoban olmasından kaynaklanıyor. Tarımdan anlamadıklarından bu verimli topraklarla ilgilenemiyorlar. Geçmiş dönemde sadece bazı bölgelerde pamuk ekilmekteydi. İslam devrimi gerçekleştirildikten sonra topraklarda başla hangi ürünlerin yetiştirilebileceğini öğrenmek için çeşitli araştırmalar yapıldı. Bu araştırmalarda bölgenin petrol kaynaklarının farkına varıldı. Şuanda Malezyalılar ve Çinliler Sudan petrollerini işlemektedir.  

Dış güçlerin Sudan ile uğraşmasının neden petroldür diyebilir miyiz? 

Evet, lâkin o nedenlerden sadece biri. Asıl neden ise Sudan’da yükselen İslam’ın güçlü sesi idiydi. Sudan’da gerçekleşen İslam devriminin ardından komşu ülkelerle ilişkilerimiz gelişti. 9 komşu ülkemiz vardı ve bunların hepsinde İslam’ın etkisi ilişkilerimiz sayesinde gelişmeye başladı. Komşu ülkelerde hem İslam yayılıyor hem de Arapça konuşanların sayısı her geçen gün artıyordu. Hele iktisadi bir gelişme olursa tüm komşu ülkelerin Sudan’dan etkilenmesi kaçınılmaz hale gelecekti. Sudan sahip olduğu tüm bu özelliklerden ve konumlandığı bölgenin stratejik öneminden dolayı batı tarafından hep baskı altında tutuldu.  

Sudan’daki İslam devrimi hedefine ulaştı mı sizce? 

Osmanlı Hilafetin çöküşünün ardından uzun bir dönem tüm dünyada Müslümanlar, yeni bir İslam modeli nasıl oluşabilir? kabilinde sorular kendilerine yönelttiler. Sudan’da 89 devriminden sonra tüm bu soruları tecrübe etme imkânı bulduk. İslami bir yönetim sistemi oluşturmaya çalıştık. Fakat birçok ülkede olduğu gibi Sudan’da da ordu İslami bir yönetim istemiyordu. Batının ve bazı Müslüman ülkelerin baskısı sonucu Sudan’daki İslami yönetimin sağlıklı bir ilerleyişi olmadı. Baskı uygulayıcılarının istemedikleri bir diğer şey ise Şura Sistemi idi. İslam Devletindeki şura sistemi, toplumun tüm kesimlerinden katılımcılar içermekteydi. Böyle bir sitemin uygulamaya konması askerin istemiş olduğu, tek bir elde toplanan baskıcı yönetim sistemini ortadan kaldıracağından iktidara sahip olan Müslümanlar askeri darbeye maruz kaldı.  

Sudan’da çok fazla etnik grup var mı? 

Başta da belirttiğimiz gibi, Sudan birçok farklı kavimden oluşuyor. Bu yetmezmiş gibi Sudan’a komşu ülkelerden, ülkelerini terk etmek zorunda kalan tüm Müslümanlar sığınıyor. 70’lerde Eritre ve Etiyopya arasıda yaşanan sorunlardan dolayı hem Eritreli hem de Habeşistanlı Müslümanlar buraya akın etti. Kongo ve Çad’dan kaçıp gelenler yine Sudan’a sığındı. Sudan muhtelif kavimler içerdiği için de, dışardan gelen mülteci kavimlere kapılarını hep açık tutmuştur. Bunun yanı sıra dünyanın birçok ülkesinde de Sudanlılar yaşamaktadır. Mesela İngiltere’de yaşayan Sudanlı doktorların sayısı Sudan’da yaşayanlardan daha çok. Aynı şekilde yurt dışında yaşayan mühendis, öğretmen ve birçok farklı alanlarda uzmanlaşmış Sudanlıların sayısı,  burada yaşayan aynı nitelikteki insanlardan çok daha fazla.  
 

MÜSLÜMANLAR TASAVVUFU YENİDEN DÜŞÜNMELİ 

Sudan’da yaşanan ayrılıkçı mücadelelerin nedeni nedir?  

Sudan’da eskiden bütün halkları birbirine bağlayan bir tasavvuf ekolü vardı. Tasavvuf uzun yıllar birleştirici bir unsur olarak var oldu. Ancak zamanla İslam’ın diri ruhu yerini maddi âleme bıraktı… Bu yeni âlem zihin dünyamızdan tüm yaşantımıza sirayet etti. Maddeye verilen değer giderek arttıkça, farklı bölgelerde farklı kabileler arasındaki ilişkiler de sekteye uğramaya başladı. İdareye sahip olanların da maddeye verdikleri önemin artması, diğer kabilelerin, yönetimi ve ekonomiyi elinde bulunduran kesime olan isyanlarını körükledi. Şuanda Sudan’da yaşanan sorunların temel nedeni budur. Ayrıca Arap ülkelerine bir bakın; birçoğu aynı dili konuşmalarına, aynı etnik kökenden gelmelerine ve Müslüman olmalarına rağmen şuan tek bir güç değiller ve küçük devletçikler halindeler. Bunun nedeni de maddiyat değil midir? 

Müslümanların aralarına ayrılık tohumları ekmek için ortaya çıkarılan en tehlikeli fitneler, Müslümanların sahip oldukları faklı mezhepler üzerinden ortaya atılmaktadır. Bu oyunlar son zamanlarda Şii ve Sünni Müslümanların aralarını açmak için oynanmaktadır. Ben şahsen mezhepçiliği savunmuyorum. Çünkü Efendimiz (sav)’in de bir mezhebi yoktu. Ayrıca bugün Irak’ta Şii ve Sünni Müslümanlar arasında ortaya çıkartılmak istenin fitneyi biliyoruz. Ben şahsen İslam’ı çıkarı gözetiliyorsa varım, yoksa mezhep eksenli bir şeyler yapılıyorsan o tür işlerden beriyim.  

TASAVVUF RUHU MUHAFAZA EDİLMELİYDİ

Tasavvufun birleştirici unsuruna dikkat çektiniz. Bunu biraz daha açar mısınız? 

Tasavvufun 17. ve 18. yüzyılda oynadığı birleştirici öğesini bir inceleyin. Bu sadece Sudan’da değil sizin topraklarınızda ve tüm İslam coğrafyasında da öyleydi. Osmanlıda birliği Nakşiler ve Kadiriler sağlıyordu. Asya’da yine Çiştişler, Nakşiler ve Kadiriler bunun öncülüğünü yapıyordu. Afrika’da sömürgeciliğe karşı direnen Mehdi ve Senusi hareketindeki ruhda da bu vardı… Lakin son asırdaki İslami hareketler tasavvufa karşı savaş açtı. Bence burada stratejik olarak büyük bir yanlışlık yapıldı. Tasavvuf’taki hurafeler ve yanlış inançlar elbette kabul edilmeyebilirdi lakin ondaki ruhu muhafaza etmeliydik… 

Son asırdaki İslami hareketlerin sorunu neydi sizce? 

Bu hareketlerde, İslami tedeyyün ilk başta bir hamasetle, bir coşkuyla başlıyor. Sosyal hareketlerin tümünde ilk başta hep slogancı bir söylem, hamaset ve tepkisellik vardır. Ancak bu eylemleri yönlendirmesi gereken fikri bir alt yapı mevcut değilse, bunlar kötü sonuçlar doğurabilir. Bizim dinden, sanattan, ekonomiden, siyasetten anlayacak insanlara ihtiyacımız var. Hayatın her alanında etkin olacak Müslümanlara ihtiyacımız var. Bu konuya ilişkin olarak Afganistan örneğini verebiliriz. Ruslara karşı mücadele etmiş, cihad coşkusuyla yanan insanlar Rusları kovduktan sonra “nasıl hükmedeceklerini”, “idareyi nasıl yönlendireceklerini” bilmiyorlardı. Böyle olunca birbirleriyle mücadele etmeye başladılar ve bir kaos ortamı oluştu. Aynı şey Cezayir’de de vuku buldu. Fransızlara karşı verdikleri bağımsızlık mücadelesinde bir milyon şehid verdiler ve 1962’de bağımsızlıklarını kazandılar. Fakat idari noktada yeterli olmadıkları için iktidarı kaybettiler. 

“TERÖRİZM” BAHANESİYLE İSLAM İLE SAVAŞILIYOR 

Müslümanlara bu çağda düşen görev nedir sizce? 

Batı Avrupa geçmişte İslam’la mücadele ettiği gibi farklı çıkar odakları da kendi tekellerini genişletmek için birbirleriyle savaşmışlardı. Ama şuanda bütün dünya “terörizm” adı altında İslam ile savaşmakta. Bunun öncülüğünü kim yapıyor peki? Elbetteki Amerika. ABD, Batının İslam ile olan mücadelesinde başı çekiyor. ABD batıyı bilen, batı lisanını konuşan, onların anlayabileceği şekilde İslam’ı anlatan, İslam ekonomisinden bahseden düşünürleri çok daha tehlikeli bir düşman olarak görüyor. İslam’ı şekli ibadetlere indirgeyen ve kendisiyle işbirliği içine girebilecek tarzdaki Müslümanları örnek olarak gösteren Batı, İslam toplumunda ırkın öneminin olmadığını söyleyen, İslam devlet nizamını savunan, Müslümanları düşünmeye ve mevcut statükolara karşı koymaya teşvik eden fikir adamlarını ise kendi için en büyük düşman bellemektedir.  

Burada bir hatıramı zikretme istiyorum. Sudan parlamento başkanı iken ABD’ye davet edilmiştim. Amerikan kongresinde konuştum. İslam üzerine yaptığım konuşma birçok kişiyi etkiledi. Benim ABD’deki konuşmalarımdan rahatsız olan Amerikan idaresi, çok iyi karate bilen birisini beni öldürmesi için görevlendirdi. Sudan asıllı olan karateci ABD’de bir İslam vakfın toplantısında çıkarken güvenlik güçlerinin gözü önünde hem de resmi davetli olmama rağmen sert bir yumruk attı ve beni yere serdi. Birçak tekmeden sonra da beni öldü diye düşünerek bırakıp gitti. Ama Allah’a hamd olsun ben kurtuldum. Şimdi bana vize vermiyorlar, Amerika’ya girmeme izin vermiyorlar. Kendilerince beni terörist göstermeye çalışıyorlar… Onlarda çok iyi biliyor ki benim terörizmle hiçbir ilişkim yok. Tek hedefim var, o da İslam’ı savunmak. 

Anlatmak istediğim şu: Tohumu ekersiniz, onun önce yeri yarıp çıkması lazım, daha sonra da üzerindeki kabuğu yarıp çıkması lazım. Birisi gelip tekmeyi basıp o küçükken ezebilir. Medeniyetler de böyledir. Topraktan çıkmaya başladığı sırada birisi gelip onu ezebilir, tekrar çıkmaya çalıştığında yeniden birisi onu ezebilir. Bu tarih boyunca hep böyle olmuştur. İslam medeniyeti ortaya çıkarken bir tarafta Farslar vardı, bir tarafta Bizans vardı ve diğer tarafta da müşrikler vardı. Daha küçükken ezmeye çalıştılar ama İslam yeryüzüne yayıldı. Yani yeryüzünde Allah’ın bir Sünnetullahı vardır. Bugün Avrupa, Hıristiyan olduğunu söyler ama orda din yoktur bence. Bu din sadece kimliktedir, insanlar dini bildiklerinden dolayı o dine mensup olduklarını söylemezler. Bugün yeryüzünde tek bir din kalmıştır, o da İslam’dır. İslam’ı insanlığa sunmak ise sözle, kelamla olacak bir şey değildir, bunu ancak örneklikle sunabiliriz. İnsanlara tesir edebilmek için her alanda örnek teşkil edecek oluşumlara sahip olmamız gerekmektedir. Ahlâkı önceliklememiz gerekiyor. Ben İslam’ın geleceğini çok iyi görüyorum. Bu noktada Müslüman bireylere düşen en büyük vazifelerden biri 3-4 farklı lisan öğrenmektir. Özellikle Türkler, Türkçenin yanı sıra Arapça, İngilizce ve Çinceyi dahi öğrenmelidirler. Bu dilleri bilmeliyiz ki muhatap aldığımız insanlarla iletişime geçip onlara bir şeyler verebilelim. Dilini bilmediğiniz bir hastayı nasıl tedavi edebilirsiniz?

TÜRKİYE’NİN ÇOK MÜTEFEKKİRE İHTİYACI VAR 

Türkiye’yi de yakından takip ettiğinizi biliyoruz. Oradaki gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsunuz? 

Biz Türklerin savaşçı bir millet olduklarını biliyoruz. Fakat bu savaşçı ruhun yerine fikir inşa edilmeli. Mesela Türkiye’de namaz kılanlar, İslami mücadele de yer alanlar çok ama kaç Müslüman mütefekkir var diye sorduğumda sayılarının çok az olduğunu öğreniyorum. Size yeni açılımlar kazandıracak, geçmişte Müslümanların yapmış oldukları hataları gösterecek, dini çok iyi bilen, İslami bir yönetimden, İslami ekonomiden bahseden çok nitelikli yazarlara ihtiyacınız var. Birkaç kişiyle bu işler olmaz. Türkiye’de böyle bir eksikliğin varolduğunu düşünüyorum. Türklerin neredeyse bütün dünyaya yayılmış olduğunu ve öz kimliklerini korumak için mücadele eden hamaset sahibi insanlar olduklarını biliyorum ama asıl önemli olan nitelikli mütefekkirlerin çok olmasıdır. Güzel insanlarınız çok ancak Arapça’nın yanı sıra batı dillerini bilen, İslami ilimlere vakıf ve dünyadaki gelişmeleri iyi bilen çok ama çok düşünürlere ihtiyacınız… Türkiye’deki Müslümanlar kanımca buna ağırlık vermeli… 

ERBAKAN BATI İÇİN HEP PROBLEM OLDU.

Türkiye’nin eski başbakanı Necmettin Erbakan’ı yakında tanıyan birisiniz. Kendisi hakkında ne düşünüyorsunuz? 

Erbakan batı için hep bir tehdit, hep bir problemdir. Neden? Çünkü Batı ne yaparsa yapsın, Müslümanların onların çarklarında erimemesi için İslam dünyasına hemen bir alternatif oluşturuyor. Küresel güçlerin dünya üzerindeki egemenliklerini ebedileştirmek için kurdukları G8’lere karşı, İslam ülkelerinin tamamını tek bir çatı altında toplayarak, dünyanın tüm sömürülen coğrafyalarındaki haksızlıklara son verecek D8’leri ortaya çıkartmıştır. Elbette batı için böylesine büyük bir tehdit teşkil eden birinin başına sorunlar gelecektir. Müslümanlara düşen ise, karşılaştıkları sorunlar ne kadar büyük olursa olsun Allah’ın rahmetinden ümit kesmemek ve tavizsiz bir şekilde mücadelelerine devam etmektir.  

Son olarak, Türkiye-Sudan ilişkileri istenilen noktada buluyor musunuz? 

Geçmişte Mehmet Ali Paşa bu konuda olumsuz bir yön ihtiva ediyor. Mehmet Ali Paşa’nın Sudan diyarına getirmiş olduğu ahalinin Türklerden oluşmadığını, Fas taraflarından gelen Araplardan ve bunun dışındaki farklı kavimlerden oluştuğunu biliyoruz. Bu davranışlar Sudan halkının Mehmet Ali Paşa’ya sempatiyle bakmalarını engellemiştir. Son dönemlerde ise Türkiyeli işçi ve iş adamlarının Sudan’a geldiklerini biliyoruz. Özellikle Türkiyeli mühendislerin Sudan’daki varlığından ve Türk Şirketlerinin Nil Nehri üzerine inşa ettikleri birkaç köprüden bahsedebiliriz. Sudanlıların içlerindeki Osmanlı sevgisi, bugün ülkenin kapılarının Türk yatırımcılara sonuna kadar açılmasına sebep olmuş durumda.  

Son zamanlarda Sudan hükümeti ile Çin arasında çok yakın ilişkilerin varlığından söz edebiliriz. Özellikle Batılı kurumların Sudan ekonomisinden diskalifiye edilmesi için birçok alanda Çin ile yapılmış olan anlaşmalar mevcut. Türkiye’nin de Sudan’daki yatırımlarını arttırmasından yana olduğumuzu belirtmeliyim.  

İngiliz işgali döneminde Sudan’la Türkiye’nin ciddi ilişkileri yoktu. Fakat Sudan, Osmanlı döneminden süre gelen sevgi ve dostluk duygularını Türkiye’ye karşı da hep hissetmiştir. Ama İngilizler Sudan’ın Türkiye olan meylini hep engellediler. Sudan’da İslam devrimi sürecinde Türkiye ile ilişkiler oldukça donuktu, fakat iki ülkede de yaşanan bazı değişikliklerin ardından, Sudan ve Türkiye arasındaki siyasi ilişkiler gittikçe ilerlemekte.

_TIMETURK_

Tugrul Keskingoren: Ruzi bey bizi kabul ettiginiz icin cok tesekkurler, umarim sagliginiz iyidir.

Ruzi Nazar: 21Ocak'ta 91 yasina girecegim,. Bildiginiz gibi bu yasta sagligin cok iyi olmasi beklenemez.

Keskingoren: Gazeteci Guler Komurcu Aksam gazetesinde Irfan Ulku'nun yeni kitabi olan Buyuk Oyundaki Turk: Enver Altayli'dan bahsetti. Kitapta sizin Cemal Gursel'e donemin ABD elcisi ile birlikte cikarak, Alparslan Turkes ve arkadaslarini idamdan kurtardiginizdan bahsediliyor. Bu konu hakkinda ne dusunuyorsunuz dogruluk payi var mi?

Ruzi Nazar: Insanlar bazen olaylari oldugundan fazla buyutuyorlar, bu konununda boyle oldugunu dusunuyorum. Sadece Amerikalilar degil, Almanlarda Cemal Gursel'i Turkes ve arkadaslarinin idam edilmemesi konusunda uyardilar. Zaten Turkes ve arkadaslarini kursuna dizmek isteyen kisi daha sonra Milli Birlik Komitesi ile fikir ayriligina dusen Cemal Madanoglu'ydu. Madanoglu Kurt asilliydi ve Turkes'ten hoslanmiyordu. Turkes 27 Mayis darbesinden sonra Adnan Menderes'i Isvicre'ye gondermek istedi, fakat Madanoglu ise buna karsi cikti.

1961 yilinin yaz aylarinda emekli olduktan, iki uc ay sonra, Ankara'daki evimin kapisi bir aksam calindi, kapiyi actigimda karsimda Madanoglu vardi ve benimle konusmak istedigini soyledi. Bende kendisini iceri buyur edip, bir viski ikram ettim ve konusmaya basladik. Kendisinin ordu icinde dostlari oldugunu soyleyerek bir darbe yapmak istedigini belirtti ve Amerikan'in yardimini istedi. Ben kendisine yanlis kapiyi caldigini soyledim cunku ABD'nin, Turk devletinin ve halkinin dostu oldugunu ve Turkiye'nin ic islerine karisamayacagimizi ilettim. Tabi o donem itibari ile bende daha genc bir gorevliydim ve Turkiye'ye geleli daha iki yil bile olmamisti.

Keskingoren: Turkes ile ilk ne zaman tanistiniz?

Ruzi Nazar: Turkes ile ilk defa Amerika'da Washington'da tanistik o donem Turkes NATO subayi olarak Washington'daydi ayrica havaci general olan Agasi Sen'de Washington'daki Turk elciliginde calisiyordu.

Agasi Sen cok vatanperver bir subaydi daha sonra hava kuvvetleri komutani oldu ve kanserden vefat etti. Iste Turkes ile Washington'da bulundugum o yillarda tanistik, hatirladigim kadari ile 1954 yiliydi. Zaten 1955 yilinin yilbasini Altemur Kilic, Alpaslan Turkes ve ben birlikte benim Arlington'daki evimde kutlamistik. O donemde tabi cok ilginc olaylar vardi, Amerika'da fazla Turk yoktu, Ermeniler Turkler aleyhinde o donemlerde bile propganda yapiyorlardi.

Amerikanin Sesi Radyosunda Turkiye aleyhi yayinlar yapilmaya baslanmis ve Ermenilerde bunu destekliyordu. Ben bunlari Agasi Sen ve Alparslan Turkes'e ilettim onlarda beni donemin elcisi olan Suat Hayri Urguplu ile konusturacaklarini soylediler. Elci Urguplu'ye Ermenilerin Turkler aleyhine Washington'da propoganda yaptiklarini ve bunlari onleyebileceklerini anlattim. Beni uzun uzun dinledi ve

" size bu vatanperverliginiz icin tesekkur ediyorum dedi, fakat biz Amerika'nin kendi ic islerine karisamayiz"

Agasi Sen ve Turkes beni disarida bekliyorlardi. Onlarida alip bir kahvede elci ile koustuklarimi kendilerine anlattim, Agasi Sen cok mert ve sozunu esirgemeyen bir adamdi ve bunlar hep boyle dedi. Agasi Sen ve Turkes, Urguplu'nun bu umursamaz tavrina cok sinirlenmislerdi. Bence de aslinda bu ABD'nin bir ic isi degil, Turkleri direkt olarak ilgilendiren bir olaydi. Washington'da Turkiye'ye dost olan insanlarda vardi, bunlarin bir kismi bize yardim edebilirlerdi. Mesela Theodore Roosevelt'in torunu Archibald Bulloch Roosevelt bunlardan birisiydi. dedikten sonra oradan ayrildim.

Keskingoren: Ruzi bey Turkiye'yi ve Turkleri sevenlerin yaninda ABD'de Turkiye'yi bolmek isteyenlerde var ve ben sahsen bunun ABD'nin bir devlet politikasi oldugunu dusunuyorum, kisisel olarak kisiler Turkiye'yi sevebilirler, fakat devlet politikasi tamamen Ulusal cikarlar uzerine kuruldugundan bu politikanin ciddi devletlerde kisilerin sahsi duygu ve dusunceleri ile karistirilamayacagi gorusundeyim. Mesela sizin teskilattan arkadasiniz Graham Fuller her ortamda ve her yazisinda Turkiye'nin aleyhine yazilar yaziyor ve yazilarinda PKK'yi destekliyormus izlenimi elde ediniliyor. Ayrica Turkiye'deki genel kanaate gore ABD'nin PKK'yi desteklendigi soyleniyor, siz ne dusunuyorsunuz?

Ruzi Nazar: ABD'nin Turkiye'yi bolmek istedigi gorusune katilmiyorum bu cok yanlis bir gorus, boyle bir sey olduguna inanmiyorum cok sacma. Graham Fuller ise Turkiye'yi seven bir insan, fakat Turkiye'nin yanlislarini soyledigi icin sevilmiyor. Kendisi Turkiye'nin dusmani degil, sadece hatalarini elestiriyor.

Keskingoren: Sizin Turkiye'de bulundugunuz yillar aslinda Turkiye'de ve dunyada bir cok siyasi olaya damgasini vurdugu yillar, 27 Mayis darbesi, Milliyetci ve Solcu hareketlerin yapilanmalari, soguk savasin en yogun yasandigi yillar ve Turkiye bu soguk savasin merkeziydi. Sizde goreviniz itibari ile bir cok olayin merkezinde gorunuyorsunuz. Hatta namebase adli bir internet sitesine gore Turkiye'deki Milliyetci ve Panturkist hareketlerden, Agca ve Papa operasyonuna kadar sizin isminiz merkezde gosteriliyor siz bu konuda ne dusunuyorsunuz?

Ruzi Nazar: Soguk savas ne zaman basladi biliyor musunuz veya hangi olaylar uzerine?

1946 senesinde Sovyetler Turkiye'den uc vilayet istedi, Stalin'in bu istegi aslinda ABD icin bir sok etkisi gibiydi, daha kendimizi Ikinci dunya savasinin sorunlarindan atamamistik. Ayni yillarda Yunanistan da komunistler kargasa cikardi, Yunanistan'i ve Turkiye'yi kaybetme korkusu duyan ABD'deki baskan Harry S. Truman, daha sonra Truman doktrini olarak anilan Yunanistan ve Turkiye ye 400.000 dolar olarak para yardimi yapti.

Bu iki olay ve Truman'in finansal destegi aslinda soguk savasin baslangiciydi. Amerikalilar o yillarda komunizden kacan muhacirleri Avrupa'da kesfetmeye basladi. Bunlarin bir kismi Rusya, Kirim, Ukrayna, ve benim gibi Turkistan'dandi. Amerikalilar o donemde birisi New York'ta digeri Washington'da olmak uzere iki teskilat kurdular, bu teskilatlar genelde Komunizmle savasmak icin kurulmustu.

Bunlardan birincisi 1949'da kurulan The National Committee for a Free Europe, digeri ise American Committee for Liberation from Bolshevism'di. Bu iki teskilat uzerinden Sovyet tehlikesine karsi calisma yapildi.

The National Committee for a Free Europe, Ozgur Radyo yani Radio Liberty bu organizasyonun bir koluydu. 1970'lerde bir cok Turk asilli bu radyoda calisti, hatirladiklarim arasinda Erkin Alptekin ve Timur Kocaoglu var. Iste ben bu soguk savasin baslangic yillarinda Turkiye'ye geldim.

Keskingoren: Turkiye'de sizin geldiginiz yillarda soguk savasin catisma yerlerinden birisiydi, siz bir cok olaya tanik oldunuz ve bizzat icinde yasadiniz.

Ruzi Nazar: 60 devriminden hemen once 1959 Aralik'ta Turkiye ye geldim, aslinda uzun sure kalmak icin gelmemistim fakat sartlar benim on yil gibi bir sure kalmami sagladi. Ben Turkiye'ye geldigimde siyasi vaziyet cok kotuydu. Bilhassa demokrat parti ile CHP arasinda cok sorunlar vardi. Sonra CHP universilerde cok etkiliydi. 1960 senesinin Mart ayinda her gun Ataturk bulvarinda talebeler yuruyus yapiyorlar ve Demokrat Parti iktidarini elestiriyorlardi. Ismet Inonu'yi oven sloganlar atiyorlardi. Turkiye'de siyasi vaziyet gittikce kotuye gidiyordu ve kardes kani akacak gibi bir ortam mevcuttu.

Butun bu siyasi karmasanin ortasinda ABD'nin Ankara elsicisi ki daha sonra Mobil petrol sirketinin muduru oldu, Ankara'da yasayan butun Amerikalilari ABD elciliginin arkasindaki park yerinde toplayip bir konusma yapti. Biz Turk halkinin dostuyuz, ama bugun Turk kardeslerimiz arasinda dahili mucadele oluyor biz Amerikalilar buna hic karismamiz lazim, ben sizlerden rica ediyorum su kritik zamanda siz Turk dostlarinizin ziyafet ve cemaat islerinde olmayiniz ve karismayiniz, cunku bunlar cok yanlis anlasilir, dedi. O yillarda Ankara'da bir hayli Amerikali vardi. O donemin elcisi Turkiye'nin ic islerine karismak istemiyordu.

Keskingoren: O Yilarda Ankara'da Turkes ile gorustunuz mu, cunku Alparslan Turkes darbenin kudretli albayi ve sizinde Washington'dan dostunuzdu?

Ruzi Nazar: O sirada Turkes Gaziosmanpasa'da oturuyordu, fakat ben onunla o donem gorusmedim. Devrim oldu Turkes radyoda konustu. Iki hafta sonra bir pazar gunu ailem Almanya da bekliyordu bir tek ben Ankara'da bulunuyordum. Ankara'da pazar gunu oglen yemegi icin geldigim bir lokantadan cikarken Turkes'in uc kizi ile karsilastim. Bana Ruzi amca nasilsin neler yapiyorsun dediler, bende iyi oldugumu soyledim. Babalarini gorup gormedigimi sordular bende geleli iki uc gun oluyor hayir gorusmedim dedim. O gun beni alip Turkes'in yanina goturduler, Turkes o zaman basbakan mustesari idi, Ankara'da ilk defa Turkes ile o zaman gorustum.

Keskingoren: O yillar devletin yeniden yapilandigi yillardi, bu asamada nelere sahit oldunuz?

Ruzi Nazar: Evet, devlette bir degisim vardi. 1960 devriminden sonra eski adiyla Milli Emniyet olan MIT'de de degisim vardi. Turkiye acisindan cok degerli bir vatanperver olan Ziya Selisik milli emniyetin basina getirildi, zaten meshur Fuat Dogu'da onun bir ogrencisi gibiydi. Eski baskan Ahmet Celalattin Karasapan darbeden uc ay evvel Subat ayinda gorevinden alinmis yerine yardimcisi Selisik getirilmisti. Karasapan Ataturk'un kurtulus savasinda istihbarat muduru ve kurtulus savasinda silah kacirma islerini organize eden kisiydi. Selisik'i Cemal Gursel getirdi, Selisik ise daha sonra Fuat Dogu'yu MIT'in basina getirdi.

Keskingoren: Irfan Ulku'nun son kitabindaki Enver Altayli ile nasil tanistiniz? Cunku o donemde Enver Altayli harp okulundaydi, daha sonra ise Turkes'in kasasi oldu, ve MIT ile calistigi iddia edildi.

Ruzi Nazar: Sakircan Altayli, yani Enver'in babasi Uzbekistan'in Namangan sehrindeki komunist teskilatinin genclik reisi idi. Fakat komunist degildi, ailesi ise zengin oldugu icin, 1917 devrimi ile basina bir sey gelecegini dusunen Sakircan Afganistan uzerinden Mekke'ye geldi ve daha sonra da Istanbul ve oradanda Adana'ya yerlesip Uzbekistan gocmeni bir ailenin kizi ile evlendi. Sakircan'i ben cok onceden taniyordum, yani Enver Altayli ile tanismadan once.

Sakircan Altayli'nin on cocugu oldu, bes kiz bes erkek, ve bunlarin hepsi universite bitirdi. Enver Altayli o zamanlar Harp okulunda son siniftaydi. Zaten Turkes ile de Harp okulundan tanisiyorlardi.

1961 yilinin Subat ayinda harp okulundaki karisikliklar nedeni ile o donem harp okulundaki herkes okuldan cikarildi ve Enver Altayli'da onlardan birisiydi. Fakat ben o zaman Enver'i tanimiyordum. 1960'larin basinda Yeni Istanbul diye bir gazete vardi ve hatta Necip Fazil Kisakurek'te o gazetede yaziyordu. Gazetenin editoru bir pazar gunu beni Ankarada bir kahvehane davet etti ve orada onunla konusurken Enver Altayli oradan geciyordu. Yeni istanbul'un editoru bana bak bu genc senin hemsehrin dedi. Enver'i ilk defa orada gordum. Daha sonra ise babasi bana gelerek oglunun hukuk fakultesini bitirdigini ve ona yardimci olmami istedi. Sadece Enver Altayli'ya degil ama, Erkin Alptekin'e de yardimci oldum, Alptekin'in THY Frankfurt burosunda ise girmesi icin Washington'dan Tanidigim Agasi Sen'i aradim ve Erkin Alptekin'i ise almasi icin rica ettim. Erkin Alptekin daha sonra Radio Liberty''e girdi.

Keskingoren: Peki o yillarda sadece sag ve milliyetci kesimde degil solda da bir takim kisiler ile konustugunuz soyleniyor?

Ruzi Nazar: Elbette, mesela Cetin Altan beni o donemde dostumdu, beni bir cok kisi ile tanistirdi. Kendisi vatanserver bir solcuydu. Hatta beni Kinyas Kartal ile tanistiran da Cetin Altan'di. O yillarda Dogu Perincek'in kurdugu Oncu gazetesine yardimci olan ve parasal olarak destekleyen Kinyas Kartal'di bende bu adam ile tanismak istedim, Cetin Altan ise beni tanistaracagini soyledi. Ben Rusca bildigim icin Kinyas adininda Rusca oldugunu biliyordum ve Kinyas Kartal'a bu ismi nasil aldigini sordum, o da 1912 yilinda Kiev'de bulunan Rus Harp Okulunu bitirdikten sonra ismini degistirdigini soyledi. Bir diger ilgi cekici tanismam ise Nazim Hikmet ile oldu, kendisi ile iki kere gorustum. Birincisi Viyana'da 1956 senesinde dunya gencler festivalindeki tanismam, digeri ise 1957 yilinda Misir'daki Kahire sehrinde oldu.

Keskingoren: Ruzi bey Turkiye'de soguk savas doneminde belki de en onemli olaylardan birisi Abdi Ipekci'nin oldurulmesi ve dunyada ise Papa John Paul II'ye Mehmet Ali Agca tarafindan suikast yapilmasi idi. Sizin isminiz bu olaylar ile aniliyor, ne dusunuyorsunuz?

Ruzi Nazar: Ben Agca nin ismini o Papa'ya suikast girisiminde buunduktan sonra ogrendim. Sonra olayi arastirdigimda Abdi Ipekci'yi oldurdukten sonra hapise girdigini, bunu hapisten kaciranlarin Turk ordusu icindeki solcular oldugunu ogrendim. Yani solcu genc subaylar Agca'yi hapisten kacirip Lubnan'a gonderdiler. Agca Lubnan'dan Bulgaristan'a geldi ve orada belli bir sure cok luks bir otelde kaldi.

Ekim 1978'de Papa John Paul Polonya'dan Papa secildiginde Sovyetler cok endiselenmisti, bilhassa o donem KGB'nin basi olan Yuri Andropov bundan cok rahatsiz oldu ve Papa'nin Polonya'da ki ozgurlu yanlisi ve Sovyetler karsisindaki hareketlerin desteklemesinin bir sekilde onlenmeis gerektigini dusunuyordu.

Bu amacla Varsova'da ki KGB gorevlisine bir mektup yazarak Papa'nin oldurulmesi gerektigini soyledi, fakat aldigi yanit olumsuzdu. KGB Varsova buro sefi bunun Sovyetler acisindan ters tepecegini ve halkin tamamen karsilarina gececegini soyledi. Papa bir Polonya milliyetcisiydi ve bize de yakindi. Bu sirada Bulgarlar Agca'ya biz seni Almanya'ya sokacagiz dediler. Boylece Agca Almanya'ya geldi ve Turk Kultur Dernekleri baskani Musa Serdar Celebi ile bulustu ve ondan bin dolara yakin para aldi. Tabi KGB bu olayi filme almisti. Aslinda Agca'nin Bulgaristan uzerinden Almanya'ya gitmesi, Varsova KGB buro sefinin Andropov'a yazdigi Papa ile ilgili olumsuz rapor uzerine olmustu. Amac Papa'nin oldurulmesi ve bunun Agca vasitasi ile ABD'nin uzerine atilmasi planlanmisti. Daha sonra Turk Kultur dernekleri baskanligina Enver Altayli'da getirildi, cunku Turkes'e yakindi ve O'nu harp okulundan beri taniyordum.

(Açık İstihbarat : Ruzi Nazar'ın "CIA değil KGB yaptı" tezi tarih önünde ve Nazar'ın CIA bağlantısı gözönüne alındığında fazlası ile şüphe ile yaklaşılması ve daha ayrıntılı sorgulanması gereken bir iddiadır. )

Keskingoren: Ruzi bey tabi cok karmasik iliskiler zinciri ve istihbarat orgutlerinin adeta birbirleri ile satranc oynadiklari dev bir carpisma alani, peki burada ABD'nin rolu ne oldu?

Ruzi Nazar: Rus Menseviklerinden Martov 1917 Sovyet devrimi sonrasi New York'a gelir ve orada 1918 yilindan itibaren Rus Sozlugu basligi altinda bir gazete cikarirlar, bu gazete uzun yillar cikti su an hala yayinda mi bilmiyorum. Fakat Agca, Papa'yi vurunca bu gazete ilk defa, suikasttan bir kac ay sonra Agca'nin Andropov tarafindan kullanildigini yazdi. Bizim ise daha evvel KGB'de kripto uzmani olarak calismis, fakat desifre olmadan evvel Moskova'dan Almanya'ya oradadan da Amerika'ya getirdigimiz bir Rus dostumuz vardi. Hatta onun adi uzun donem gizli kaldi biz bu olaylar uzerine Papa'nin vurulmasindan ve menseviklerin New York'ta cikan Rus Sozlugu gazetelerinde cikan yazilardan sonra bu kisiyi Washington'da bulunan basin Klubunde konusturduk ve Andropov planina orada acikladi ve hatta o donemin gazatelerinde bunlari bulabilirsiniz. Tabi Turkiye'de Ugur Mumcu gibi yazarlar bu olayi bizim uzerimize yikmaya calistilar ve benim hakkimda Cumhuriyet gazetesinde haber yaptilar.

Keskingoren: Ruzi bey biliyorsunuz Turkiye'de 2002 Aralik'tan itibaren Islami oldugu iddia edilen bir parti, yani Akparti iktidarda, Recep Tayyip Erdogan'da bu partinin baskani, eski Disisleri bakani Abdullah Gul ise tartismali bir secim sonrasi Cumhurbaskani secildi, siz bu konularda ne dusunuyorsunuz?

Ruzi Nazar: Recep Tayip Erdogan beni Istanbul belediye baskani iken yemege davet etti, sayin Erdogan hakkinda ne kadar gerici de deseler ben ayni kanaate oldugumu soyleyemecegim. Fakat Abdullah Gul hakkinda daha farkli dusunuyorum, Gul'un esi Muhammad Salih'in esi ile dost, ve biliyorsunuz Muhammad Salih, Uzbekistan Islami Hareketi lideri Tahir Yoldashov ile Istanbul'da 1997 yilinda gorustu.

Ayni Yoldashov daha sonra Al-Kaida ve Taliban yaninda savasmak icin Afganistan'a gectiginde ABD tarafindan olduruldu. Bence, Ataturk Turkiye'yi kurdu, Menderes gelistirdi, Recep Tayyip Erdogan'in da olumlu isler yaptigini, ekonomik olarak Turkiye'yi ileri goturdugunu dusunuyorum. Gecen sene Mayis ayinda Turkiye'de bulundugumda Alanya'ya gittim eski dostum Altemur Kilic beni Alanya belediye baskani ile bir yemegi davet etti, Alanya benim 1960'larda bulundugum Ankara'dan daha buyuk hale gelmis belki bu ornek Turkiye'nin gelistiginin gostergesidir.

(Açık İstihbarat : Ruzi Nazar'ın Tayyip-Gül dengesinde ; "Gül'ün eşi Muhammed Salih'in eşinin dostudur" tarzı bir anektod üzerinden bu kadar keskin bir taraf beyan etmesi not edilmelidir)

Keskingoren: Bugun Turk dunyasinda gelinen nokta itibari ile Uygurlara Amerikan hukumetinin verdigi acik bir siyasi ve finansal destek var, soguk savas doneminde Turk dunyasi ve Panturkism, Sovyetlere karsi bir silah olarak kullanilmistir, benzer politikalar sizce bugun Cin'e karsi mi uretiliyor?

Sadece Uygurlar degil, Uzbekistan muhalefetide sanki bu siyasi satrancta bir yer aliyormus gibi bir izlenim mevcut, benzeri Iran'daki Azeri Turkleri uzerinde de var.

Uzbekistan muhalefetinden Erk Partisinin lideri Washington'da ABD'nin Orta Asya'dan cikmamasi gerektigini, eger ABD giderse Cin'in gelecegini soyledi. Bu konusmayi Kansas senatoru ve Helsinki komisyonu baskani Sam Brownback'in onunde soyledi.

Sizce Turkistan degisiyormu, Panturkism Amerikan Turan'i olarak mi geliyor?

Ruzi Nazar: Uzbekistan muhalefeti tamamen olmasada buyuk darbe almis durumda, Muhammed Salih ve Abdurrahim Polat fazla guclu degiller, cunku ozlerine hakim olmak icin politikadalar. Bunlarin zamani gecti artik. Aslinda Uzbek muhalefeti Turkiye'ye Azerbaycan uzerinden gelisinde Enver Altayli yardimci oldu ve Enver'e de Bedrettin Dalan yardim etti.

Daha sonra Turan Yazgan'in da yardimlari ile Istanbul'da kaldilar. Fakat yine soyluyorum Uzbekistan Muhalefeti artik eski gucunde degil ve olamaz da.

Uygurlar ise cok ilginc, aslinda oraya Sarki Turkistan diyelim, yani Uygur kelimesinin kullanilmasini ben yanlis buluyorum. Uygurlarin bir kismi her ne kadar Uygurculuk yapsa da esas Sarki Turkistan ve Turkistan'in batisi ile sarki ile bir butun olmasi. Uygurlarin bugun Amerika'ya gelmesinin en buyuk nedeni ve sorumlusu Turkiye'dir. Uygurlar Turkiye'de bir teskilat kurmak istediler, fakat Turkiye'deki yoneticiler Cin buyuk bir ulke bunu burada yapmayin, Amerika'da bizim dostlarimiz var, teskilati orada kurun ve biz sizi Amerika'daki dostlarimiza soyler onlarin size yardimci olmasini saglariz dediler. Uygurlar bu yuzden Amerika'ya gelmeye basladi.

Keskingoren: Sizinde Bildiginiz uzere Uygur hareketi su an ABD tarafindan desteklenen Dalai Lama ve bagimsiz Tibet hareketi ile cok yakin ve gorusuyorlar, hatta Erkin Alptekin, bagimsiz Tibet hareketi Washington temsilcisi ile 1960'larin sonundan beri gorustugunu soyledi, siz ne diyorsunuz bu konuda?

Ruzi Nazar: Dalai Lama ile Uygurlarin ilk gorusmesini Erkin Alptekin degil, Mehmet Emin Bugra baslatti. Mehmet Emin Bugra aslinda Sarki Turkistan'in lideri ve benimde dostumdu. Erkin Alptekin'in babasi Isa Yusuf Alptekin ise O'nun yardimcisi idi. Fakat Mehmet Emin Bugra vefat edince Isa Yusuf Alptekin lider oldu. Uygur Turklerinin durumu aslinda cok kotu belki de Turk toplumlari icinde en zor durumda olanlar onlar. Cunku Kultur devrimi Sarki Turkistan'i Cinlilestiriyor.

Keskingoren: Ruzi bey konusmamiz icin tesekkur ederiz.

Ruzi Nazar: Ben tesekkur ederim.

KAYNAK:TUĞRUL KESKİNGÖREN/AÇIKİSTİHBARAT.COM

Uzun zamandır dünya halklarının İslam’a olan ilgisiyle ilgili bir araştırma yapıyorum. Bu araştırmalarım esnasında özellikle Latin Amarika’da İslam’a karşı olan yoğun ilgi dikkatimi çekti. Dün Asya’da, Uzakdoğu’da geniş bir şekilde yayılma alanı bulan İslam, bugün Latin Amerika Ülkeleri’ni fethediyor. İslam; Brezilya’ya, Bolivya’ya, Arjantin’e, Meksika’ya hatta Küba’ya huzuru, kardeşliği, dayanışma ruhunu, coşkuyu ve cesareti taşıyor. Che Guevera, Fidel Castro gibi Anti-Emperyalist liderler çıkaran Latin Amerika ülkelerinde artık emperyalizme karşı duracak tek gücün İslam olduğunu savunan insanların sayısı hiç de az değil. Bu hafta sizi İslam’a giriş hikayesi oldukça ilginç olan bir Brezilyalı ile tanıştıracağım. Brezilyalı dostumuz Abdullah Zahid, Müslüman olmadan önce Ara Cristiona Leticia ismini taşıyormuş. San Paulo’da hukuk eğitimi gören Zahid, modern hayattan sıkılınca Amazon Ormanları’ndaki yerlilerle birlikte yaşamaya başlamış. Zahid’in ormanda, yerliler arasında yaptığı gözlemler son derece ilginç. 11 Eylül saldırılarıyla birlikte İslam’la ilgilenmeye başlayan Zahid’in bu ilgisi Müslüman olmasıyla sonuçlanmış. Şu an Şam’da Arapça öğrenen Zahid’in en büyük hayali ise İslam’ı daha iyi bir öğrenip, Amazon Ormanları’nda yaşayan yerlileri İslam’a davet etmek. Zahid ayrıca ormanı da çok özlemiş…

-Çok ilginç bir yaşam hikayeniz olduğunu duydum. İsterseniz en baştan başlayalım. Nasıl bir ailede dünyaya geldiniz?

Anne ve babam birçok Brezilyalı gibi Hıristiyan’dı. İsa Mesih’e karşı büyük bir sevgi besliyorlar, ellerinden geldiği kadar Hıristiyanlığın emirlerini yaşamaya çalışıyorlardı. Ben de onlarla birlikte hafta sonu ayinlerine katılmak için kiliseye gidiyordum. Çocukluk yıllarımda annemden İsa Mesih’le ilgili bir çok hikaye dinlediğimi hatırlıyorum. Ayrıca çok okuyan bir çocuktum. Bu nedenle lise yıllarım hep kitaplarla birlikte geçti. Daha sonra hukuk fakültesini kazandım ve ailemden ayrılarak San Paulo’ya geldim. Hayatımdaki büyük değişiklikler üniversite yıllarımda başladı.

“MODERNİZM İNSANLIĞI BİTİRİYOR”

- Ne gibi değişiklikler?
San Paulo’ya gelmeden önce ailemle birlikte bir köyde yaşıyorduk. Bu nedenle kent hayatının nasıl bir şey olduğunu pek fazla bilmiyordum. Fakat San Paulo bana kent yaşamının ne kadar berbat bir yaşam olduğunu öğretti. San Paulo’da yaşayan insanlar para ve teknoloji tarafından birer köle haline getirilmişlerdi. İlişkiler tamamen çıkar üzerine kurulmuş, insanlar birbirlerinden ve doğadan uzaklaşmışlardı. İnsanlar, yaşamlarının bir çoğunu internet başında ve televizyon karşısında geçiriyorlardı. Teknoloji insanların yaşamlarını gasp ediyordu; fakat kimse bunun farkında değildi. Üniversitedeki arkadaşlarımın bir çoğu ise sex ve içki için yaşıyorlardı. Brezilyalı Gençlerin hayatlarının hiçbir anlamı yoktu. Modern ve kapitalist hayat tarzı, Brezilyalı gençlerin yaşamlarına anlam katacak olan duyguların bir çoğunu çalmıştı. Bu nedenle kapitalizme ve modernizme karşı içimde büyük bir öfke oluşmaya başlamıştı. Büyük alışveriş merkezlerini, diskotekleri, parayı sevmiyordum. Kent, insanı ve yaşamı öldürüyordu. Modernizim insanlığı bitiriyordu, ben de eğer bir önlem almazsam bu insanlar gibi modern yaşam tarafından esir alınacaktım. Ne olursa olsun modern yaşam tarzına karşı direnmeliydim. Ayrıca ağaçlar, nehirler, hayvanlar bana daha çekici gelmeye başlamıştı. 1995 yılında üniversiteyi bitirdim ve San Paulo’yu terk edip, Amazon Ormanları’nda yaşayan yerlilerin bulunduğum bölgeye gittim. Bu bölgenin ismi Matugraso olarak biliniyordu.

“YERLİLER DAHA İNSANCIL”

-Nasıl bir yaşam vardı ormanda? Bize ormanda geçirdiğiniz günleri anlatır mısınız?
Bu bölgede yaşayan yerliler modern hayatla hiçbir şekilde tanışmamışlardı. Paranın, teknolojinin ne olduğunu bilmiyorlardı. Yiyeceklerini ormanda avlanarak, nehirlerde balık tutarak, balcılık yaparak elde ediyorlardı. Birbirlerine karşı çok saygı duyuyorlardı ve aralarındaki ilişkiler kesinlikle çıkara dayanmıyordu. Zamanlarının büyük bölümünü kendi aralarında sohbet ederek ve oyun oynayarak geçiriyorlardı. Erkekler; kadınlarına ve çocuklarına büyük önem veriyorlardı. Onlarla birlikte geçirdiğim günler gerçekten çok güzeldi. Ormanda hayatın zevkine varıyordum ve elimden geldiği kadar yerliler gibi yaşamaya çalışıyordum. Yerliler ayrıca misafirlerine de büyük önem veriyorlardı. Bana her konuda yardımcı oluyorlardı. Ben de tıpkı yerliler gibi yaşamımı avlanarak ve bal yetiştirerek sürdürüyordum. Ayrıca ormandaki çocuklara Kapuvera dersleri veriyordum.

-Kapuvera nedir?
Kapuvera, Brezilyalıların geleneksel dövüş sporudur. Dans ve kavga Kapuvera’da iç içe geçmiştir. Kapuvera size hem kavga etmeyi, hem de dans etmeyi öğretir. Kapuvera ormanda yaşayan insanlara çok eğlenceli geliyordu. Bu nedenle benden çocuklarına bu sporu öğretmemi istediler. Ben de kabul ettim.

-Ormanda yaşayan insanlar neye inanıyorlardı?
Güneşe ve nehirlere tapıyorlardı. Onların da kendi aralarında din adamları vardı. Yerliler arasında ayrıca büyücülük de bir hayli gelişmişti.

-Modern hayatı merak ediyorlar mıydı? Mesela kentlerde yaşayan insanlarla ilgili size sorular soruyorlar mıydı?
Merak ediyorlardı tabi… Ben de onlara kenti ve teknolojiyi anlatıyordum. Fakat hiçbiri ormanı terk etmek istemiyordu. Çünkü bu insanlar kentlerde yaşayan insanlardan çok daha mutluydular. Modern hayatın insandan aldığı her türlü insani değer, ormanda dipdiri yaşıyordu. Yerliler arasındaki insanlık, kardeşlik ve dayanışma duyguları kent insanından çok daha ileri derecedeydi. Ayrıca birbirlerine karşı yoğun şekilde sevgi besliyorlardı.

“ORMANDA BİR FİZİK PROFESÖRÜ”

-Sizin gibi modern hayatı terk edip yerliler arasında yaşayan başka kentliler de var mıydı?
Evet. Bir fizik profesörü vardı; o da benim gibi ormanda yerliler arasında huzur bulmuştu. San Paulo’lu olan bu profesör çok akıllı bir insandı. O da kent yaşamından ve modernizmden nefret ediyordu. Sürekli olarak kentlerde yaşayan insanların teknoloji tarafından esir alındıklarını, insanlığın tekrar huzur bulabilmesi için modernizmi terk etmesi gerektiğini söylüyordu.

-Yerlilerle ne kadar zaman bir arada yaşadınız?
2 sene onlarlar birlikte ormanda yaşadım. Daha sonra da ormandan ayrıldım.

-Niçin?
Ormanda huzurluydum; fakat zihnimde özellikle inanç konusunda birçok soru işareti vardı. Hıristiyanlıktan şüphe duymaya başlamıştım. İsa Mesih’in hem yaratıcı, hem de peygamber olmasını bir türlü aklım almıyordu. Yerlilerin dini anlayışları da bana saçma geliyordu. Bu nedenle araştırma yapmam, hakikati, gerçek dini bulmam gerekiyordu. Ormanda okumak için kitap yoktu, günlerim daha çok düşünmeyle geçiyordu. Hakikatin kitaplarda saklı olabileceğini düşünerek daha fazla okumak için ormandan ayrılıp Sao Thome Das Letras bölgesine geçtim. Bu bölgeye en yakın kasaba atla 6 saat sürüyordu. Ben Sao Thome Das Letras’ta hem kahve ekip çiftçilik yapıyordum, hem de kasabaya gidip kitap satın alıyordum. Gerçeği arıyordum ve sürekli Allah’a bana gerçeği göstermesi için dua ediyordum. İncili, Tevratı birkaç kez üst üste okudum. Fakat bu kitaplarda aradığım hakikati bulamamıştım. Kalbim de büyük bir huzursuzluk vardı, bazı geceler uyumuyordum ve İsa Mesih’e bana gerçeği bulmam için yardımcı olmasını istiyordum. İsa Mesih’in Allah tarafından gönderilen bir peygamber olduğuna inanıyordum; fakat İncil’e olan bütün inancımı kaybetmiştim. Çünkü İncil içinde bir çok tezat barındırıyordu. Hatta bir ara Kabala’ya bile merak saldım. Kabala üzerine aylarca araştırma yaptım; fakat İslam’ı bulana kadar hiçbir din kalbime huzur ve sükunet vermedi.

BREZİLYA’DA 11 EYLÜL KUTLAMALARI

-İslam’la nasıl tanıştınız? Müslüman olmaya niçin karar verdiniz?

Yine bir gün yeni kitaplar almak için atıma binerek kasabaya inmiştim. Kasabada büyük bir hareketlilik vardı, insanlar sokaklara çıkmışlar ve sevinçle dans ediyorlardı. Şoförlerde sürekli olarak arabalarındaki kornalara basarak sevinçlerini ifade ediyorlardı. Ben önce Brezilya Milli Takımı’nın büyük bir başarı elde ettiğini düşünmüştüm. Çünkü Brezilyalılar takımları dünya kupasını aldığı zaman bu tür kutlamalar yaparlardı. Her hafta düzenli olarak uğradığım kitapçıya insanların niçin bu kadar sevinçli olduklarını sordum. Bana hemen bir yere gidip televizyona bakmamı, Amerika’daki ikiz kulelerin Müslümanlar tarafından vurulduğunu söyledi. Bu haber beni çok heyecanlandırdı. Çünkü ben de halkım gibi Amerika’dan nefret ediyordum ve Amerika’ya verilen her türlü zarar beni çok mutlu ediyordu. Hemen kasabadaki bir lokantaya girip, ikiz kulelerin vurulma görüntülerini seyretmeye başladım. Aman Allah’ım ne görüntülerdi. Ben de tıpkı diğer kasabalılar gibi kendimi sokağa atarak, eğlenmeye başladım. Amerika sonunda öldürdüğü atalarımızın, sömürdüğü, fakir bıraktığı dünya halklarının hesabını veriyordu. Tekrar kitapçıya geri döndüm. O’na ikiz kulelere yapılan saldırıların kimler tarafından yapıldığını sordum. Kitapçı bana; “İkiz kulelere saldıranlar Müslüman bir gerilla grubuymuş. Laden isminde bir Arap, bu gerillalara liderlik yapıyormuş.” dedi.

KUR-ANLA GEÇEN 1 AY

-Bu olaydan önce İslam’ı ve Müslümanları hiç duymuş muydunuz?
Duymuştum; fakat İslam’la ilgili duyduklarım hiç iyi şeyler değildi. Ayrıca San Paulo’da okurken birkaç Libyalı Arap’la tanışmıştım. Onların da diğer Brezilyalılardan pek farkı yoktu, onlar da parayı ve Brezilyalı Genç Kızları çok seviyorlardı. Kitapçıya bu sefer de Müslümanların kitabı olan Kur-an’ı nerede bulabileceğimi sordum. Kitapçı kasabada Kur-an bulunmadığını, ancak Belo Horizonte şehrindeki kitapçılarda Kur-an bulabileceğimi söyledi. Hiç vakit kaybetmeden atıma atlayıp Belo Horizonte’ye doğru yola çıktım. 11-12 saatlik bir yolculuğun ardından Belo Horizonte’ye ulaştım. Belo Horizonte 6 milyonluk büyük bir şehirdir, tam 3 gün boyunca bu şehirde Kur-an aradım. 3 günün sonunda bir kitapçı da nihayet Portekizce’ye çevrilmiş bir Kur-an buldum. Hemen bulduğum Kur-an-ı okumaya başladım. Bir ay boyunca sürekli Kur-an okudum, beni içine çeken, bana huzur veren bu kitabı bir an olsun elimden bırakmayı istemiyordum. Kur-anla birlikte geçen bu 1 ayın sonunda Müslüman olmaya karar verdim ve Roda Jenero’daki Müslümanlara ait bir mescide gidip Kelime-i Şehadet getirerek Müslüman oldum.

-Kur-an okurken en çok neyden etkilendiniz?
Kur-an bana her şeyden önce kim olduğumu, neden yaşayıp neden öleceğimi öğretti. Gerçek ihtiyaçlarımı, kendimi modern yaşamdan nasıl koruyacağımı da Kur-anla öğrendim. Kur-an beni yeni bir hayatla tanıştırdı ve Kur-an sayesinde zihnimde bir türlü çözemediğim sorulara da cevaplar buldum.

“MÜSLÜMANLAR BENİ ŞAŞIRTTI”

-İslam’a girdikten sonra Müslümanlara dair hiç hayal kırıklıklarınız oldu mu?
Evet. Hem de çok. Öncelikle Müslümanların hepsinin kapitalizmin sunduğu hayat tarzına karşı çıktıklarını düşünüyordum. Fakat Müslüman olduktan sonra tanıştığım Müslümanların bazılarının yaşamları beni çok şaşırttı. Bir Müslüman hem İslam’a inanıp, hem de nasıl bu kadar lüks yaşayabilir, bunu aklım bir türlü almıyor. Çünkü Hz. Muhammed hayatı boyunca lüks yaşamaya karşı çıkmış. İsa Mesih’de aynı şekilde lüks yaşayanların sonlarının hiç de iyi olmayacağını söylüyor. İkinci hayal kırıklığım İse, Müslümanların Kur-an’ı çok az okumaları oldu. Bu da beni oldukça şaşırtıyor; çünkü Allah bize sürekli olarak Kur-an okumamızı, ancak Kur-an okuyarak doğru yola ulaşabileceğimizi söylüyor. Hıristiyan olduğum dönemler İncil’in sadece papazlar tarafından anlaşılabileceğini düşünüyordum. Çünkü papazlar bize böyle diyorlardı. Aynı şekilde bazı Müslümanlar da Kur-an’ın sadece din adamları ve şeyhler tarafından anlaşılabileceğini söyleyerek, Kur-an’dan uzak duruyorlar. Ben bu anlayışın Müslümanlara Hıristiyanlardan geçtiğini düşünüyorum.

-İslam’a girmeniz çevrenizde nasıl karşılandı? Hiç tepki aldınız mı?
Annem bana “Sen galiba delirdin. Seni doktora götürelim.” dedi. Babam da çok kızdı. Brezilya’ya yaşayan Araplar İslam’ı hiç iyi temsil edemiyorlar. Babamın da Müslüman Arap arkadaşları vardı ve onların yaptığı bir çok ahlaksızlığa şahit olmuştu. Bundan dolayı bütün Müslümanların Brezilya’da yaşayan Araplar gibi olduklarını düşünüyordu. Fakat anne ve babamın zamanla İslam’a ve Müslümanlara karşı olan önyargıları yıkıldı. Ayrıca son derece bilgili bir bayan olan Eşim de benim gibi Kelime-i Şehadet getirerek Müslüman oldu. Hatta İslam’la ilgili iki kitap yazdı. Eşim kitapların birinde Brezilyalılara İslam’ı anlatıyor, diğerinde ise İslam Dünyası’nın niçin geri kaldığını sorguluyor.

“LADEN VE NASRULLAH ÇOK SEVİLİYOR”

-Latin Amerika ülkelerinde İslam’a karşı son yıllarda büyük bir ilgi var. Bu ilginin sebebi sizce nedir?
Latin Amerikalıların bir çoğu tıpkı benim gibi 11 Eylülle birlikte İslam’ı ve Kur-an’ı araştırma ihtiyacı hissettiler. 11 Eylül’den sonra sadece Brezilya’da 3 bin kişi İslam’a girdi. Ayrıca Latin Amerika Halkları Amerika, İngiltere ve İsrail’den nefret ediyorlar. Özellikle Amerika’ya ve İsrail’e yönelik saldırılar Brezilyalıların İslam’a olan ilgisini daha fazla arttırıyor. Çünkü Latin Amerika Halkları doğuştan Anti-Emperyalist ve Anti-Siyonist’tir. Bu nedenle Laden ve Nasrullah Latin Amerika’da çok seviliyor.

-Müslüman olmadan önce çok sevip, Müslüman olduktan sonra terk etmekte zorlandığınız her hangi bir alışkanlığınız var mıydı?
Müslüman olmadan önce en büyük hobilerimden biri çiftçilikti. İslam zaten çiftçilik yapmayı yasaklamıyor. Bu nedenle hiçbir problem yaşamıyorum.

-İslam’ın en çok neyini seviyorsunuz?
Sen Türksün ben Brezilyalıyım; yani farklı milletlerdeniz. Fakat İslam bizi kardeş yapıyor ve aramızda büyük bir dayanışma ruhu oluşturuyor. İşte bu duyguyu, Müslümanlarla kardeş olmayı çok seviyorum.

-Bundan sonraki hayatınızı Şam’da mı sürdürmeyi düşünüyorsun?
Hayır. Şam’a Arapça öğrenmek için geldim. Arapça öğrenip Kur-an’ı daha iyi anlayacağım. Daha sonra da eşimle birlikte ormana dönüp oradaki yerlilere İslam’ı anlatacağız. İnanıyorum ki, yerlilerin bir çoğu tıpkı bizim gibi Müslüman olacaklar. Ayrıca ormanı da çok özledim…

_TIMETÜRK_

İngiltere’de bulunan Westminster Üniversitesi Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. David Chandler ile Avrupa Birliği’nin içinde bulunduğu durumu, Türkiye’nin AB üyeliği süreci ve ülkesinin izlediği dış politikayı konuştuk.

Prof. Chandler, Tekirdağ Valiliği'nin öncülüğünde, Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi, Doğu-Batı Trakya Belediyeler Birliği ve Namık Kemal Üniversitesi tarafından düzenlenen “Uluslar arası Balkan Kongresi”nde, “Balkan devlet inşası: Yönetim değil, yönetişim” konulu bir tebliği sundu.

Prof. Dr. David Chandler gerek tebliğinde gerekse söyleşimizde önemli açıklamalar yaptı.

“Avrupa milleti, halen kendi meşruiyetlerini, parlamentolarını arıyorlar. Kimse kendisine bir Avrupalı olarak tanıtmıyor. Halen ülke ismi söyleniyor. Avrupalılık kavramı henüz yerleşmemiş durumda. Önce bu kavramın yerleşmesi lazım ki, Avrupa Birliği’nden gerçek anlamda bahsedilebilsin. AB, az sayıda elit bir tabaka tarafından yönetilen bir oluşum. Brüksel’de beş bin bürokrat tarafından yönetilen bir organizasyon. Bütün bir Avrupa’ya mal olabilmiş bir oluşum değil henüz.” AB’nin durumunu net bir dille ortaya koydu.

Avrupa Birliği’nin takip ettiği belirli bir politikaları olmadığını söyleyen Prof. Chandler, “dolayısıyla aday ülkelere karşı farklı yerlerde farklı şeyler söyleyebiliyorlar. Bir sorunla karşılaştıklarında nasıl bir tepki vereceklerini ne söyleyeceklerini bilmiyorlar. Yani; ortak bir politika belirlemiş değiller “ ifadesini kullandı.

Prof. Dr. David Chandler ile gerçekleştirdiğimiz söyleşiyi sunuyoruz:

- AB’nin politikalarında genel anlamda şöyle bir durum söz konusu: Takip ettikleri belirli bir politikaları yok. Aday ülkelere karşı farklı yerlerde farklı şeyler söyleyebiliyorlar. Kendi içerilerinde de tutarlı bir politika geliştiremedikleri için bu hafta bir şey söylerken bir diğer hafta başka bir şey söylüyorlar.

* Avrupa bir yandan kimlik arayışı içerisindeyken ve de  AB’nin lokomotif ülkeleri Almanya ve Fransa’nın Türkiye’ye yönelik tutumları ortadayken bazı Avrupa Birliği ülkelerinin yetkilileri tarafından Ankara’nın AB’ye üye olabileceğine ilişkin açıklamalarını nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu durumdaki bir Avrupa, Türkiye’yi arasına alır mı? Bu tavırlarla AB ikiyüzlü davranmış olmuyor mu?

Öncelikle şunu söylemek gerekir; belirttiğiniz gibi Avrupa Birliği kendi içerisinde bir kimlik sorunu yaşamakta. Evet, genel olarak bir Avrupalı kimliğini henüz oluşturmuş değiller. Anayasalarını da belirlemiş değiller. Dolayısıyla, ifade ettiğiniz bu sorun aslında sadece Türkiye ile ilgili değil. Diğer aday ülkeler için de geçerli. AB bu anlamda, aday ülkelere Avrupa Birliği değerlerini vaat ediyor. Bu nokta çok önemli…

* Avrupa’nın dışına taşan sorunlar, karar mekanizmaları ve Chirac’ın “Türkiye, kültür devrimini yaşasın öyle gelsin” sözü… Bütün bunları nasıl okumak lazım?

Avrupa Birliği’nin genişleme sürecinin aslında kendi kimliğini arayış sürecine de dönüştüğünü görüyoruz. AB genişleme süreciyle bir anlamda kendi kimliğini oluşturmaya, bulmaya çalışıyor. Almanya ve Fransa’nın içerisindeki soruna baktığımızda, bu ülkede yaşayan radikallerin tutumlarıyla ilgili bir problem olduğunu söylemek doğru olur.  Normal bir şekilde bu ülkede yaşayan kişilerle yönetimlerin herhangi bir sorunu bulunmuyor. İşte buradaki asıl sorun; radikaller, Almanya, Fransa ve İngiltere’de halkı nasıl etkileyecektir? Sorusunun altında yatıyor. Bu üç ülkede yaşayan radikal Müslümanların tehdit oluşturduğunu düşünüyorlar. Siyasi platformda ve sıradan Müslüman vatandaşlarla ilgili herhangi bir sorunları yok. Tekrar etmek gerekirse; genişleme sürecinde kimlik sorunu yaşanıyor. Bu doğrultuda Türkiye, AB ülkelerinin çekinceleri içerisinde yer alıyor.

AB sorumluluk almaktan kaçıyor

* AB Komisyonu Başkanı Jose Manuel Barroso’nun Türkiye’de türban ve laiklik konusunda yaptığı açıklamalar… “AKP kapatılmasın” sözü… AB bundan bir avantaj mı elde etmeye çalışıyor?

 AB’nin politikalarında genel anlamda şöyle bir durum söz konusu: Takip ettikleri belirli bir politikaları yok. Aday ülkelere karşı farklı yerlerde farklı şeyler söyleyebiliyorlar. Kendi içerilerinde de tutarlı bir politika geliştiremedikleri için bu hafta bir şey söylerken bir diğer hafta başka bir şey söylüyorlar. Dolayısıyla aday ülkelere karşı tavırları, o ülkelerle olan tutumlarından değil de kendi içerlerinde tam bir mutabakat sağlayamadıklarından kaynaklanıyor. Bir sorunla karşılaştıklarında nasıl bir tepki vereceklerini ne söyleyeceklerini bilmiyorlar. Yani; ortak bir politika belirlemiş değiller.

Kongrede yaptığım konuşmamda da söylediğim gibi AB, sorumluluktan kaçan bir politika da izlemektedir. Sorunları kimi zaman ülkenin iç meselesi olarak lanse etmeye de çalışıyor. Dolayısıyla AB, AKP ile ilgili tutumundan bir avantaj elde etmeye çalışmıyor. Ciddi bir şey söylerse sorumluluk alması gerekecek, o da bundan kaçıyor.

* Balkanlar’da son zamanlarda farklı bir sürece girilmiş gibi görünüyor. Örneğin Yunanistan ile Makedonya arasındaki isim davası. Öte yandan, Kosova’nın bağımsızlığı bölgede bir domino etkisi yapar mı? Aynı şekilde Kıbrıs meselesi, Bulgaristan ve Romanya’daki yolsuzluklar, mafya… Bunların global bir açıklaması var mı?

Aslında dünyanın bütün ülkelerinde yolsuzluk meselesi var. Ve bu durum her yerde geçerli. Kosova meselesine gelirsek; bu AB’nin tutumundan kaynaklanan bir durumdur. BM’nin düzenlemesi, aldığı kararlar durumu karmaşık hale getirmiştir. Bu bakımdan, Kosova’da yaşanan sorunun Avrupa Birliği kaynaklı olduğunu düşünmek bence yanlış olur. Yolsuzluk ve diğer durumları her yerde yaşamak mümkün…

* Konferansta yaptığınız konuşmada, “AB’nin müdahalede bulunduğunu ancak bu düzeyde de sorumluluk almaktan kaçtığını” söylediniz. Hatta bir ülkeye, oranın seçilmiş başbakanından daha yetkili komiserler atadıklarını ancak buna karşılık herhangi bir olumsuzlukta sorumluluk almadıklarını ifade ettiniz. Bu açıklamalarınız bana Bosna Hersek’te İngiliz Yüksek temsilciyi hatırlattı. Öte yandan, AB, Kıbrıs sorununu Rum kesimini üye yaparak kendi içerisine taşıdı. Bu durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Evet haklısınız. Avrupa Birliği’nin sorumluluk aldığı ancak çözümünde başarılı olamadığı en somut örneklerden birisi Kıbrıs meselesidir. Aynı şekilde Bosna’ya da bir müdahalesi oldu. Ve yine 12 yıl geçmesine rağmen Bosna’da işler, önceki döneme göre daha iyi değil.

Bosna’nın yüksek temsilcisi İngiliz olduğu konusundaki sorunuza gelince; 2002-2006 yılları arasında, Bosna’da en popüler şahsiyetlerden biri Paddy Ashdown idi.  Kendisi askeri geçmişe sahip birisidir. Liberal Demokrat Partinin eski lideri Ashdown, İngiltere’de başarısız bir politikacı olmasına rağmen yüksek temsilcilik süresince en popüler insanlardan biriydi. Görevi boyunca şunu göstermektedir. Yerel politikacılara ihtiyaç duyulmaktadır.

Bir insan düşünün, Brüksel’de ya da başka bir yerde bir toplum için karar alıyor. Bunun başarılı olması beklenemez. İhtiyaç duyulan yerel politikacılardır… Dışarıdan müdahale mutluluk getirmemektedir.

Dışardan dayatmayla çözüm üretilemez

* Çözüm olarak ne önerirsiniz?

Her şeyden önce ben bir akademisyenim. Sorunun çözümünü bilmiyorum. Önemli olan yani benim görevim sorunu tespit etmek, var olan durumu ortaya çıkarmak. Ve de dile getirmek.

Bir konuda çözüm üretmeden önce, o sorunun ne olduğunu gerçekten anlamamız ve çözümlememiz gerekiyor. Çözüm için halklar tarafından seçilen insanların göreve getirilmesi ve sorumluluğun onlara verilmesi lazım. Öncelikle, sorunumuz şu; hiçbir ülkeye, hiçbir sorununda dışardan dayatmayla bir çözüm üretilemiyor. Bu çok önemli bir nokta… İnsanlar tarafından gönüllü olarak seçilmek önemli bir kıstas.

“İngiltere, kendisini geri planda tutmayı başardı”

*Uluslararası arenada Türk askerinin Kıbrıs’tan çıkması isteniyor ama adada üsleri, askerleri bulunan İngiltere’ye hiç tepki gösterilmiyor. Aynı şekilde Afganistan ve Irak’ta da İngiltere’ye tepki yok… İngiltere, nasıl oluyor da kendisini bu denli ustaca gizleyebiliyor? Öte yandan, son dönemde İngiltere’den ABD’ye karşı tepkiler yükseliyor. Özellikle, İngiltere, ‘ABD bizim tecrübelerimizden istifade etmedi’ diyerek Amerikan yönetimi eleştiriyor. Ayrıca, İngiliz diplomatlarının Taliban ile gizli görüşmeleri olduğunun ortaya çıkması üzerine de iki ülke arasında gerginlikler yaşandı. Sizce ABD-İngiltere ilişkilerinde bir bozulma mı var?

- Evet, İngiltere hem Blair döneminde, hem de şu anki Brown döneminde Irak ve Afganistan savaşlarında Amerika’nın yanında yer aldı. Ama burada şunu belirtmek gerekir: İngiltere, bu gibi durumlarda kazanan tarafın yanında yer almak ister. Bu yüzden İngiltere ABD’nin yanında yer almıştır. Öte yandan, Irak işgalini başlatan ve bölgeye giren, gitmek isteyen Amerika olduğu için hep en çok göz önünde olan oydu ve tabii ki de en çok eleştiriye maruz kaldı. İngiltere kendisini biraz geri planda tutmayı başardı. Ve istediğini elde etti.

 Afganistan meselesinde ise, ABD havadan bombalamayı seçerken, İngiltere yerde savaşıyordu. Bu da bir rahatsızlık doğuruyordu İngiltere’de. Sonra İngiltere Taliban ile görüşmeyi seçti. ABD de bunu kendisine karşı yapılmış bir hareket olarak algıladı. Bunlar da, her iki ülkenin de bazı konularda ne kadar anlamsız davrandığını göstermiştir. Çünkü henüz net bir stratejileri yok. Dolayısıyla strateji yokluğundan dolayı böyle bir karışıklık çıktı.

“Kimse kendisini Avrupalı olarak tanımlamıyor”

*Avrupa Birliği’nin geleceği konusunda ne düşünüyorsunuz?AB politikalarında bir tutarsızlık görülüyor. Avrupa milleti, halen kendi meşruiyetlerini, parlamentolarını arıyorlar. Kimse kendisini Avrupalı olarak tanımlamıyor. Halen ülke ismi söyleniyor. Avrupalılık kavramı henüz yerleşmemiş durumda. Önce bu kavramın yerleşmesi lazım ki, Avrupa Birliği’nden gerçek anlamda bahsedilebilsin. AB, az sayıda elit bir tabaka tarafından yönetilen bir oluşum. Brüksel’de beş bin bürokrat tarafından yönetilen bir organizasyon. Bütün bir Avrupa’ya mal olabilmiş bir oluşum değil henüz.

_MİLLİGAZETE_

Psikolojik olarak toplumu germeye, enerjimizi boşa harcamaya gerek yok diye düşünüyorum. Türkiye’nin boşa harcayacak zamanı yok. Suni gündemlerle uyutuluyoruz. Son 40 yılda toplumumuzun meşgul edildiği gündemlere bakın, hangisi hatırlanıyor?..

* Türkiye, yaklaşık iki senedir müthiş bir ekonomik durgunluk yaşıyor. Tekstil sektörünün açmazları da çözülebilmiş değil. Bu gidişi nasıl yorumlayacaksınız?

Dünyadaki gelişmeleri çok yakından izleyerek, gardımızı almak zorundayız. Dünyada, son 7-8 senedir, üretimin değerinin olmadığı bir süreç yaşandı. Dünyada, mali sektörlerin, mali enstrümanların türevlerinin bile müthiş kârlar yaşadığı bir dönem geçti. Mali ve finans sektörleri bu dönemde üretim sektörünün sırtından çok paralar kazandı. Ülkemizde de bu dönem dünyayla paralel gelişti. Bu süreçte ülkemizde mali sektör oyuncularına baktığımızda, bir bankanın kârı 2 milyar dolarken, İstanbul Sanayi Odası’nda ilk 500 firmanın toplam kârı 2 milyar dolar olmadı. Bizler sürekli adaletten, sosyal dengesizlikten ve kişi başına düşen milli gelirin paylaşımındaki adaletsizlikten bahsediyoruz. Bunun, büyük sorunlar yaşatacağını vurguluyoruz.

Bir kişinin geliri 1 milyon dolar, bir insanın kazandığı 1 lira ise, burada sosyal bir sorun vardır. Bu süreçte, piyasalardaki gelirin paylaşımında da bir adaletsizlik yaşandı. Mali sektördekiler elbette kazansınlar, ama, üretenler de kazansın.Sorunların kaynağında bu var. Tüm dünyada bu dengesizlik, şişti şişti ve patlama noktasına ulaştı. Önce, dünyanın en gelişmiş ekonomilerinde artık üretimin tekrar anlaşıldığı bir sürece dönüldü. Mali sektörlerdeki panik, kendi çarkını çevirmekten aciz bir noktaya geldi.

Buradan kaçan paralar, tüm dünyada hammaddeye yöneldi. Son dönemde hammadde fiyatları aşırı şekilde artmaya başladı.

Türkiye tercihini yapmalı

Amerika, piyasada hareketliliği artırmak, durağanlığa önlem ve resesyon için bu tercihi yaptı. Burada Türkiye’nin de büyüme ile enflasyon arasında bir tercih yapması lazım. Merkez Bankası, dünyada fiyatların artmadığı bir dönemde, üç-dört yıl enflasyonla ilgili bir politika izledi. Başarılı oldu, olmadı, tartışılır. Ama, avantajı, dünyada hammadde ve enerji fiyatları bu trendle artmıyordu. Şimdi, işler tersine döndü.

Şu anda MB’nin hedeflerini tutturması mümkün değil. Şu anda, enflasyonla mücadele esnetilmeli. Enflasyonla mücadeleyi çok tehlikeli bir şekilde talep daralmasına neden olacak şekilde devam ettirirsek büyümeyi engelleriz. Büyümeyi engellediğimiz de işler sarpa sarar. Bu ülkenin her yıl artan bir nüfusu var. 500 bin insanın iş bulması lazım. MB’nin piyasayı hareketlendirmesi, piyasaya gerekli olan likitideyi vermesi lazım.

Likit akışı sağlanmayınca, piyasadaki iş hacmi düşer, kârlar düşer, vergi toparlanamaz. Bunların hepsi bir zincirin önemli halkalarıdır. MB’nin enflasyonla mücadelede talep daralmasını avantaj görüyoruz söylemini terk etmesi lazım. Çok tehlikeli bir söylem. Piyasaların önünü açmalıyız.

Zor bir süreçten geçiyoruz

* Bu gidişat iyi değil diyorsunuz…

Bu sorun, sadece bizim sektörümüz için değil, tüm sektörler için geçerli. Piyasanın mevcut durağanlığı, artık gelecek vizyonumuzu kaldırmayacak boyuta gelmiştir. Bizim, bu noktada bazı kararların cesaretle alınması yönünde, sivil toplum örgütleri olarak merkeze yardımcı olmamız gerekiyor. Pozitif alınacak kararlar, belki riskli kararlar ama, bizim de bu noktada riski üstlenmemiz gerekiyor.

* Sektör sıkıntılı  görünüyor

Sektörümüz, büyük bir gelişim ve değişim dönemindedir. Baktığımızda, son 5 yıl içinde üretimle ilgili her türlü baskıyı üzerimizde hissettik. İstihdam yükleri, enerji maliyetleri, girdi maliyetleri. Rekabet noktasında problem yaşatan tüm sıkıntılar. Üstüne üstlük bir de dövizin üstündeki baskı. Bugün euro’da 1.590’ları bile gördük, dolarda 1.150’leri gördük. Bu aşırı inişler, aşırı çıkışların işaretidir. Fizik kanunudur, düşen her şeyin zıplama tepkisi vardır.

* Tekstil sektörünün algı sorunu... 

Sektörde buna rağmen, çok güzel gelişmeler yaşandı. 2006 ile 2007’ye değerlendiren Eurostad’ın karşılaştırmalarında ihracatta özellikle, AB’ye mal satan ülkeler arasında fiyat düşürmeden ihracat yapan tek ülke, fiyat artırarak mal satan tek ülke Türkiye’dir. Hem de, euro bazında. Bunun adı katma değerdir, bunun adı tasarımdır, bunun adı kalitedir. Moda, markadır… Ortalamanın yüzde 6 üzerinde AB’ye ihracat gerçekleştirdik. Sektöre zaman zaman çok haksız eleştiriler yapılıyor: “Sektör kendisini yenileyemedi, geliştiremedi” diye. Bu başarıyı gerçekleştirebilen hiçbir sektör yok.

Ben bu konuda sektöre haksızlık yapıldığı kanaatini taşıyorum. Kamuoyu algısı noktasında biz de belki üzerimize düşen görevler noktasında özeleştiri yapmamız gerektiğini düşünüyorum. Herşeye rağmen 2007 yılında yüzde 15’lik bir ihracat artışı. 2008 yılında herkesin gözünden kaçan bir gerçeği size söylemek istiyorum. Belki yanlış bir algı olabilir diye. 2008 yılında AB’nin Çin’e uyguladığı kotaların tümü kalktı. 2008’in ilk üç ayında sektör yine yüzde 10-15 ihracat artışını başardı. Sektörümüzle ilgili bilgileri kamuoyuna aktarma noktasında sıkıntılarımızı aştığımız an, kamuoyundaki algımızın da değişeceğine inanıyorum. 2007 yılında hazır giyim ve tekstil 23.5 milyar dolarlık bir ihracat gerçekleştirmiştir.

Akdeniz Moda Birliği’ni kurduklarında Türkiye’nin üye olmasını istiyorlar. AB’de tekstilin en büyük çatısı olan Euroteks’de bizler başkan yardımcısı olarak temsil ediliyoruz. Sektör Avrupa Birliği’ne girdi, bizde hiç kimsenin haberi yok. Sektörde birinci jenerasyon bilgi, birikim ve tecrübeyi, ikinci jenerasyon ise AR-GE ve tasarımı ortaya koyuyor.Önümüzdeki 3-4 yıl içinde Türk markaları, dünyayı kuşatacak. Ben firma olarak ifade edeyim ki, yakın coğrafyamızdaki tüm ülkelerde Damat Tween markasını görebilirsiniz. Bunlar tesadüfle olmuyor… Bunlar yılların birikimi.

Üretmeden paylaşım mümkün değil

* En çok gıda sektöründebu artışlar değil mi?

Sadece gıdada değil, demirde, çelikte, ara mallarda. enerji fiyatları, gıda fiyatları. Geçmişi iyi irdelemek gerek. Dünyayı 10 yıldır enerji ve finans lobisi yönetti. Şu anda deniz bitti. Dünya, şu anda üretmeden, değer üretmeden bir paylaşım olamayacağı gerçeğiyle yüz yüzedir. Türkiye’nin de bu hazin gerçeği anlaması gerekir. Kâr-faiz ikilemi ve denklemi değil, kıt kaynakları doğru kullanma, üretim ve istihdam gerçeği. Artık daha fazla üretmek gerekiyor. Türkiye’de ise tartışmamız gereken sonuçlar değil, nedenler olmalı. Tüm dünya, ekonomi yönetim tercihlerinde enflasyon ile büyüme arasına sıkıştı. Amerika, burada büyümeyi tercih etti. Şu anda Amerika’da enflasyon tarihinde olmadığı kadar, yüzde 5’leri buldu.

Türkiye’nin enerjisi boşa harcanıyor

* Toplum sıkıntılı, toplum çok gergin. Cinnet geçiren insanlar ve buhran görüntüsü.Bu gelişmeleri nasıl yorumlayacaksınız.

Evet. Dayanışmamızı engelleyen, bizi birbirimize düşman eden bir sosyal yapı. Biz neyi beceremiyoruz? Bugün baktığımızda biz kendi gündemimizi dünyanın en önemli gündemi zannediyoruz. Eskilerin deyimiyle, “Kendimiz çalıp, kendimiz oynuyoruz”. Görüntü çok net: Suni gündemlerle uyutuluyoruz. Bunu yaparken de, gerçekten birbirimize tahammülümüz yok. Sabır, tahammül, düşünceye saygı, vefa çok önemli şeyler. Bugün, siyaset ve siyasetin belirlediği gündemlerin değil, ekonominin ön planda olduğu bir ülke olmalıyız. Çünkü, bizim kişi başına düşen gelirimizi, gelişmiş ülkelerle kıyasladığımızda aramızda 4-5 kat fark var. Siz, toplumsal refahı, toplumsal standardları yükseltmeden, toplumu değiştiremezsiniz, toplumun içindeki eğitimin seviyesini yükseltmeden pozitif bir bakış açısını ortaya koyamazsınız. Gündem, hükümet için de ekonomi olmalı. Psikolojik olarak toplumu germeye, enerjimizi boşa harcamaya gerek yok diye düşünüyorum. Türkiye’nin boşa harcayacak zamanı yok. Bu enerjiyi birbirimizi yıpratmak için kullanmayalım. Bizim insanımız güzel insan, iyi insan. Ama, bizim insanımız duygusal. Selam vermediğiniz zaman kızar. Hal hatır etmediğinizde gücenir. Ama, bugün bu kısır gündemler dolayısıyla toplumumuz da gergin vaziyette.

Toplumsal bir buhran geçiriyoruz. Son 40 yıllık toplumumuzun meşgul edildiği gündemlere bakın, hangisi hatırlanıyor? Hangisi bizim için önemlidir? Hepsi de kısır çekişmelerden ve toplumumuzu gerginliğe sürüklemekten başka bir işe yaramamıştır. Sosyal, kültürel bir gelecek inşasına ihtiyacımız var.

_MİLLİ GAZETE_